Wat zijn infecties van de bovenste luchtwegen en wat is het beloop?

Vier soorten infecties van de bovenste luchtwegen te onderscheiden

Er wordt onderscheid gemaakt in vier soorten acute infecties van de bovenste luchtwegen:

acute nasofaryngitis of verkoudheid (ICD-9-code 460; ICD-10-code J00): een infectie van de neus- of keelholte
acute sinusitis (ICD-9-code 461; ICD-10-code J01): een infectie van een of meer neusbijholten
acute faryngitis (ICD-9-code 462; ICD-10-code J02): een infectie van de slijmvliezen en het lymfoïde weefsel van de neus-keelholte
acute tonsillitis (ICD-9-code 463; ICD-10-code J03): een diffuse infectie van de keelamandelen. De infectie kan op zichzelf staan of is een onderdeel van faryngitis.

Verkoudheid

De belangrijkste symptomen van verkoudheid (nasofaryngitis) zijn neusloop, verstopte neus, niezen, pijnlijke keel en/of hoest. Mensen met verkoudheid voelen zich vaak zwak en vermoeid. Er kan geringe koorts optreden. Verkoudheid verloopt over het algemeen ongecompliceerd, met een spontaan en volledig herstel. De ziekte duurt gemiddeld een week, in een kwart van de gevallen twee weken. Bij volwassenen en kinderen verloopt een verkoudheid in essentie op dezelfde wijze. Klinisch is het vaak moeilijk een onderscheid te maken tussen een "gewone" verkoudheid en ongecompliceerde influenza (zie Wat is Influenza?).

Vooral bij jonge kinderen kan een verkoudheid die veroorzaakt wordt door het para-influenzavirus of respiratoir syncytieel virus (RSV), gecompliceerd worden door longontsteking, bronchiolitis en kroep (ontsteking van het slijmvlies van strottehoofd en luchtpijp). Soms is dan een ziekenhuisopname en een behandeling op de intensive care noodzakelijk. Kinderen met aandoeningen van hart en/of longen kunnen in een enkel geval overlijden.

In 2% van de gevallen ontstaat secundaire bacteriële middenoorontsteking (otitis media) en in 5% van de gevallen bacteriële sinusitis als complicatie van een verkoudheid. De middenoorontsteking en sinusitis kunnen zowel een acuut als een chronisch beloop hebben (Gwaltney, 1990). Een andere complicatie van verkoudheid is tonsillitis, die meestal mild verloopt en spontaan geneest.

Acute sinusitis

Sinusitis (infectie van de neusbijholte(n)) ontstaat meestal in aansluiting op een verkoudheid. Symptomen zijn aangezichtspijn en pussige afscheiding uit de ogen. Daarnaast is er vaak sprake van koorts, hoofdpijn, reukverlies, een verstopte neus en een slechte adem. Het beloop kan mild zijn, met een spontaan en vlot herstel. Onbehandelde sinusitis kan echter ook langdurig blijven bestaan en/of overgaan in een chronische ontsteking met terugkerende acute verergeringen.

Acute faryngitis

Acute faryngitis volgt meestal op een (neus)verkoudheid. Het is een zogenaamde afdalende bovenste luchtweginfectie. Symptomen zijn keelpijn (met name van de achterste keelwand), prikkelend gevoel in de keel, slikpijn, schraapneiging, een droge, prikkelende hoest en later heesheid. Meestal geneest acute faryngitis spontaan.

Acute tonsillitis

Symptomen van acute tonsillitis zijn primair keel- en slikpijn. De pijn zit vooral ter hoogte van de keelamandelen en het zachte verhemelte. Er kan koorts en oorpijn optreden. De meeste gevallen genezen spontaan en volledig in ongeveer vijf dagen. Bij kinderen komt de ziekte vaak terug.

Vermindering kwaliteit van leven tijdens episode

Tijdens een episode van een bovenste luchtweginfectie kan de kwaliteit van leven relatief ernstig beperkt zijn. Zo heeft 32% van de patiënten (15-74 jaar) die met deze klacht bij de huisarts komt. veel problemen met de dagelijkse activiteiten; 45% heeft flinke pijn (gemeten met de COOP/WONCA-kaarten) (Van Duijn, 1991).

Zes weken na het eind van een episode zijn er vrijwel geen verschillen meer in kwaliteit van leven tussen de ex-patiënten en de algemene bevolking. De ex-patiënten hadden alleen nog wat meer lichamelijke problemen. Ouderen voelen zich voornamelijk lichamelijk minder fit (gemeten met COOP/WONCA-kaarten). Wanneer er herhaalde hoestklachten zijn, treden er ook beperkingen op bij dagelijkse en sociale activiteiten (Meyboom-de Jong, 1989).

details Methode van gegevensverzameling en selectie van literatuur

U kunt algemene informatie over kwaliteit van leven vinden op de pagina over gezondheid-gerelateerde kwaliteit van leven

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Duijn van.Sinusitus maxillaris. Lelystad: Meditekst, 1991.
Gwaltney JM.The common cold. In: Mandell GL, Douglas RG, Bennet JE (eds.). Principles and practice of infectious diseases. London: Churchill Livingstone, 1990: 1306-1325.
Meyboom-de Jong B.Bejaarde patiënten. Een onderzoek in twaalf huisartspraktijken. Tabellen en bijlagen. Lelystad: Meditekst, 1989.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

COOP/WONCA: Darthouth COOP Functional Health Assessment Charts; World Organization of General Practioners/Family Physicians (WONCA) Classification and Research Committee Herziene versie van de COOP-kaarten: een kort instrument om te meten hoe patiënten zich voelen, hoe zij functioneren en hoe zij hun gezondheid ervaren.
ICD: International Classification of Diseases; Internationale classificatie van ziekten.

Gommer AM (red.). Wat zijn infecties van de bovenste luchtwegen en wat is het beloop? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Ademhalingswegen\Infecties van de bovenste luchtwegen, 25 mei 2007.