Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken
Chronische obstructieve longziekten (COPD)
Omvang van het probleem

Hoe vaak komt COPD voor en hoeveel mensen sterven eraan?

Prevalentie en incidentie Ziekenhuisopnamen Sterfte

Prevalentie en incidentie

316.400 patiënten met COPD

In 2003 hadden 316.400 mensen COPD (chronische bronchitis en emfyseem): 176.500 mannen en 139.900 vrouwen (22,0 per 1.000 mannen en 17,1 per 1.000 vrouwen). Dit zijn schattingen van de jaarprevalentie gemaakt op basis van vijf huisartsenregistraties (zie detailsAchtergronden bij cijfers uit huisartsenregistraties). De jaarprevalentie van COPD stijgt met de leeftijd en komt voornamelijk voor bij mensen van 55 jaar en ouder.

De gemiddelde incidentie van COPD is voor 2003 geschat op 2,1 per 1.000 mannen en 2,0 per 1.000 vrouwen per jaar (absoluut: 17.200 mannen en 16.400 vrouwen).

Huisartsencijfers lager dan epidemiologische cijfers

Het aantal patiënten dat geregistreerd is in huisartsenregistraties is lager dan het aantal personen dat COPD-klachten ondervindt volgens epidemiologisch bevolkingsonderzoek. Daarvoor zijn drie verklaringen:

  • Niet alle patiënten met chronische hoestklachten en slijm opgeven komen bij de huisarts.
  • Patiënten met luchtwegobstructie kunnen langzaam zijn gewend aan de benauwdheid en/of hun leven hierop hebben aangepast en deze klacht niet meer als dusdanig ervaren.
  • Niet alle gevallen van COPD worden door de huisarts (meteen) onderkend.

detailsAchtergronden en details bij cijfers over COPD uit huisartsenregistraties

detailsPrevalentie, incidentie, ziekenhuisopnamen en sterfte naar leeftijd en geslacht (periode 2003-2004)

Meer recente gegevens beschikbaar

Recentere gegevens naar leeftijd en geslacht zijn te vinden in: detailsIncidentie, prevalentie en sterfte.

Prevalentie COPD mogelijk onderschat

Er is mogelijk een onderschatting van het aantal patiënten in huisartsenregistraties. Bijna 3% van de mensen die niet als COPD-patiënt waren geïdentificeerd en dus bij de huisarts niet stonden geregistreerd met een respiratoire ziekte, had ernstig COPD (GOLD stage 3). Een kwart had mild tot matig COPD (GOLD stages 1 en 2). Driekwart van deze mensen had een normale longfunctie (inclusief GOLD stage 1) (Vandevoorde et al., 2007).

Vooral bij ouderen vaak een verminderde longfunctie en hyperreactiviteit

Ongeveer 12-14% van de volwassenen heeft een of meer COPD-symptomen heeft zoals chronisch hoesten en slijm opgeven (Tabak & Smit, 2002). Ruim 2% van de volwassen mannen en 1% van de volwassen vrouwen heeft COPD-symptomen in combinatie met luchtwegvernauwing. De prevalentie van COPD-symptomen met luchtwegvernauwing neemt sterk toe boven de leeftijd van 45 jaar. Deze gegevens zijn gebaseerd op epidemiologische studies (ELON en MORGEN) die voor 1997 zijn uitgevoerd. Recentere studies onder ouderen zijn niet beschikbaar.

detailsBeschrijving van gebruikte gegevensbronnen

Naar boven

Ziekenhuisopnamen

Voor COPD ruim 18.500 ziekenhuisopnamen in 2004

In 2004 vonden ruim 18.500 ziekenhuisopnamen plaats met COPD als hoofdontslagdiagnose (ICD-9 codes 490-492, 496; LMR): 10.228 opnamen voor mannen en 8.336 voor vrouwen. Deze getallen geven het aantal opnamen, niet het aantal personen dat is opgenomen geweest, een patiënt kan vaker zijn opgenomen. Een ziekenhuisopname voor COPD kan nodig zijn bij:

  • Ernstige kortademigheidsklachten waarbij de patiënt onvoldoende reageert op medicijnen.
  • Complicaties als een ernstige bacteriële en/of virale luchtweginfectie of pneumonie.
  • Respiratoire insufficiëntie (ernstig zuurstoftekort en onvoldoende uitademing van koolzuur).
  • Cor pulmonale (vergroting van de rechter harthelft door overbelasting vanwege de longaandoening).

In het ziekenhuis dient men medicijnen toe via een infuus of verneveling, en zuurstof. Indien de patiënt na evaluatie onvoldoende blijkt te zijn hersteld of als er veel te weinig koolzuur wordt uitgescheiden, kan kunstmatige ademhaling noodzakelijk zijn.

Naar boven

Sterfte

5.662 sterfgevallen door COPD in 2004

In 2004 stierven ten gevolge van COPD 3.381 mannen en 2.281 vrouwen (42,0 per 100.000 mannen en 27,7 per 100.000 vrouwen) (CBS Doodsoorzakenstatistiek). Hiermee wordt 4,1% van de totale sterfte in 2004 veroorzaakt door COPD. COPD is daarmee een van de ziekten met de hoogste sterfte in Nederland (Zie: Icoon interne verwijzing naar onderwerpWat zijn de belangrijkste doodsoorzaken?).

detailsBeschrijving van gebruikte gegevensbronnen

detailsPrevalentie, incidentie, ziekenhuisopnamen en sterfte naar leeftijd en geslacht (periode 2003-2004)

Meer recente gegevens beschikbaar

Recentere gegevens naar leeftijd en geslacht zijn te vinden in: detailsIncidentie, prevalentie en sterfte.

Naar boven

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

ICD
International Classification of Diseases
Internationale classificatie van ziekten.
Boezen HM (UMCG), Postma DS (UMCG), Smit HA (RIVM), Poos MJJC (RIVM). Hoe vaak komt COPD voor en hoeveel mensen sterven eraan? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Ademhalingswegen\COPD, 17 mei 2010.
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.