Beschrijving van gebruikte gegevensbronnen

Epidemiologisch bevolkingsonderzoek

Amsterdams onderzoek onder kinderen van 2-15 jaar

In Amsterdam werd in 1992/1993 door middel van een vragenlijstonderzoek (de zogenaamde WHO-vragenlijst) onder ouders/verzorgers van 1.829 kleuters van 2-4 jaar (869 autochtone en 960 allochtone) en 3.354 basisschoolkinderen van 5-11 jaar (1.649 autochtone en 1.705 allochtone) de prevalentie van astma en astma-achtige symptomen bij kinderen bepaald. De vragenlijst werd afgenomen tijdens het bezoek van de kinderen aan het periodiek gezondheidsonderzoek (PGO). Dezelfde vragenlijst is op school afgenomen bij 1.128 LBO- en MAVO-leerlingen van 14-15 jaar (Van der Wal & Pauw-Plomp, 1994a).

Landelijk onderzoek onder kinderen van 3-12 jaar

In een landelijk onderzoek in 1992 naar het vóórkomen van chronische luchtwegklachten bij schoolkinderen van 3-12 jaar (Janssen et al., 1994) vulden de ouders/verzorgers vragenlijsten over luchtwegsymptomen in (de WHO-vragenlijst en de Regio-vragenlijst). De vragenlijsten waren ingevuld door ouders van 15.967 kinderen afkomstig van 152 scholen, verspreid over alle provincies en Amsterdam, Rotterdam en Den Haag.

Geboortecohort: PIAMA-onderzoek

Het Preventie en Incidentie van Astma en Mijt Allergie (PIAMA) onderzoek is een geboortecohortstudie onder kinderen uit de algemene bevolking in Nederland. Het PIAMA-onderzoek bestaat uit twee delen: een interventiestudie en een natuurlijk beloop studie. De selectie van het geboortecohort vond plaats in 1996 en 1997. De baseline populatie bestond uit 4.146 kinderen (1.327 hoogrisico en 2.819 laagrisico kinderen). Informatie over demografische factoren, gezondheid van het kind en risicofactoren voor astma werd verzameld met vragenlijsten die door de ouders werden ingevuld 2 maanden voor de geboorte, op de leeftijd van 3 maanden en daarna jaarlijks van 1 t/m 8 jaar. Alle hoogrisico kinderen en een steekproef van de laagrisicokinderen kregen een uitgebreide follow-up met bloedmonsters en lichamelijk onderzoek op 1-, 4- en 8-jarige leeftijd (Brunekreef et al., 2002).

ISAAC-studie: internationale studie onder 7-14 jarigen

De ISAAC-studie is een internationale studie bij 6-7 jarigen en 13-14 jarigen die tot doel heeft het verzamelen van gegevens over de prevalentie van astmasymptomen en lichamelijke kenmerken van astma volgens gestandaardiseerde protocollen (Asher et al., 1998). De prevalentie en ernst van luchtwegklachten, astma en allergie zijn in fase I (1991-1995) en fase III (minimaal 3 jaar na fase I) met vragenlijsten onderzocht. Nederland is sinds de tweede fase bij de ISAAC-studie betrokken. In fase II werd bloed afgenomen en werd een longfunctiemeting, een huidtest en een bronchoprovocatietest uitgevoerd. In het serum werd totaal IgE bepaald en werd een multispecifieke Phadiatoptest uitgevoerd. Bij een positieve Phadiatop werd doorgetest op specifiek IgE tegen hond, kat, huisstofmijt, schimmels en grassen. In de huidtest werd getest op sensibilisatie voor hond, kat, huisstofmijt, schimmels, grassen en boompollen. De Nederlandse studie vond plaats bij ongeveer 4.500 kinderen van 7 t/m 12 jaar afkomstig van in totaal 50 basisscholen (Van Vliet et al., 1999, Aarts et al., 1999).

ELON-onderzoek onder volwassenen van 20-69 jaar

Gegevens over het voorkomen van astma en COPD-symptomen bij volwassenen van 20-69 jaar komen uit ELON, het Europees Luchtweg Onderzoek Nederland (Kerkhof et al., 1994; Rijcken et al., 1996). Dit onderzoek werd uitgevoerd in 1991-1992 in de stad Groningen, Westelijk Noord-Brabant (Roosendaal en enkele omliggende plattelandsgemeenten) en de Westelijke Mijnstreek in Limburg (Geleen, Sittard en enkele omliggende plattelandsgemeenten). In totaal 19.661 personen (respons 82%) vulden een screeningsvragenlijst in over astmatische klachten (fase 1). Een steekproef hieruit (2.711 personen; respons 60%) deed mee aan een uitgebreid onderzoek, waarbij een vragenlijst over astmatische en chronische luchtwegklachten en diverse determinanten werd ingevuld en een longfunctie-onderzoek en bronchiale hyperreactiviteitstest werden uitgevoerd (fase 2).