Afwijkingen centrale zenuwstelsel: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Verschillen in prevalentie Verschillen in foliumzuurgebruik

Verschillen in prevalentie

Aantal zwangerschappen met spina bifida in Nederland hoger dan gemiddeld

De prevalentie van spina bifida onder alle zwangerschappen met een zwangerschapsduur van meer dan 20 weken is in Nederland hoger (6,3 per 10.000 geborenen) dan gemiddeld in Europa (5,3 per 10.000 geborenen). Duitsland heeft de hoogste prevalentie (10,7 per 10.000) (Mohangoo & Buitendijk, 2009). Dit blijkt uit gegevens van het Europese netwerk van registraties voor aangeboren afwijkingen (EUROCATb). Binnen deze registraties geldt geen ondergrens aan de zwangerschapsduur; spontane miskramen en vroegtijdig afgebroken zwangerschappen vanwege een aangeboren afwijking zijn ook in de registratie opgenomen.

Percentage prenataal ontdekte kinderen met spina bifida lager in Nederland

Het relatief grote aantal zwangerschappen met een kindje met spina bifida in Nederland is mede toe te schrijven aan het kleinere percentage prenataal ontdekte kinderen met deze aandoening. In de Nederlandse EUROCAT-regio (Noord-Nederland) werd 78% van de kinderen met een spina bifida prenataal ontdekt in de periode 2002-2004. Dit gebeurde bij een gemiddelde zwangerschapsduur van 31 weken. Bij 28% van de ontdekte kinderen werd de zwangerschap afgebroken (Boyd et al., 2008). In de hele Europese onderzoeksgroep van EUROCAT werd in diezelfde periode gemiddeld 88% van alle kinderen met een spina bifida prenataal ontdekt, met een grote variatie (25-94%). De gemiddelde zwangerschapsduur (17 weken) lag aanmerkelijk lager dan in Nederland (31 weken).

Wanneer prenataal een spina bifida wordt vastgesteld, wordt de zwangerschap in gemiddeld 88% van de gevallen afgebroken. Ook hier is de internationale variatie groot. Zo hebben Duitsland en Frankrijk vergelijkbare screeningsprogramma´s, maar ligt het percentage afbrekingen van prenataal ontdekte kinderen met een spina bifida op 44% in Duitsland en 94% in Frankrijk (Boyd et al., 2008).

Het opvallend grote verschil tussen zwangerschapsafbrekingen in Nederland (28%) en de rest van de EUROCAT-landen komt door een verschil in screeningsbeleid. In Nederland werd in de periode 2002-2004 alleen gescreend op indicatie en daardoor werden kinderen met spina bifida in een veel later stadium ontdekt, voorbij de termijn dat afbreken van de zwangerschap mogelijk is (zie Preventie: divers screeningsbeleid binnen Europa). Sinds 1 januari 2007 krijgen alle zwangeren een structureel echoscopische onderzoek (SEO) aangeboden bij 18-22 weken zwangerschap (20-weken echo).

Naar boven

Verschillen in foliumzuurgebruik

In merendeel van Europese landen geldt advies voor gebruik foliumzuur

Het gebruik van foliumzuur vóór de zwangerschap kan de kans op neuraalbuisdefecten aanzienlijk verkleinen (Lumley et al., 2002). In 1992 is Groot-Brittannië gestart met een formele aanbeveling aan vrouwen met een zwangerschapswens om foliumzuurtabletten te gebruiken. Nederland volgde in 1993. Ondertussen geldt een dergelijk advies in 15 van de 20 landen die deelnemen aan de EUROCAT-registratie (EUROCAT, 2009).

Matig foliumzuurgebruik in Europa rond de conceptie

In Denemarken en Nederland gebruikt meer dan 30% van de vrouwen foliumzuur rond de conceptie. In andere Europese landen ligt dit percentage veel lager (minder dan 10%). Op Europees niveau is er nog geen substantiële daling zichtbaar in het aantal neuraalbuisdefecten. Een verklaring hiervoor lijkt het geringe gebruik van foliumzuurtabletten (Meijer & De Walle, 2005; EUROCAT, 2009).

Voedsel verrijkt met foliumzuur in Amerika en Canada

In de Verenigde Staten en Canada zijn graanproducten sinds 1998 verplicht verrijkt met foliumzuur. In deze landen is het aantal neuraalbuisdefecten sindsdien gedaald (Meijer & De Walle, 2005). Ook een aantal landen in het Midden-Oosten heeft deze verplichting ingevoerd. In acht landen die deelnemen aan EUROCAT is overwogen om een vergelijkbare verplichting op te nemen, eind 2009 was dit nog nergens ingevoerd (EUROCAT, 2009). In Nederland is voedselverrijking met foliumzuur niet toegestaan. Producenten kunnen echter een ontheffing op dit verbod aanvragen, waardoor er in Nederland met foliumzuur verrijkte ontbijtgranen en 'mueslirepen' te koop zijn.