Hoe vaak komt vroeggeboorte voor en hoeveel kinderen sterven eraan?

In 2008 ongeveer 13.600 vroeggeborenen

Vroeggeboorte komt bij ongeveer 77 per 1.000 levend- en doodgeboren kinderen voor (Stichting PRN, 2011). In 2008 kwamen in Nederland 13.649 kinderen vóór de 37e zwangerschapsweek ter wereld (levend- en doodgeborenen), waarvan een vijfde (2.637) vóór de 32ste zwangerschapsweek (zie tabel 1).

Veel overleden kinderen zijn te vroeg geboren

Van de 1.672 kinderen die in 2008 voor de geboorte of tijdens de eerste maand na de geboorte zijn overleden, was bijna driekwart (1.184) te vroeg geboren. Bij 613 (37%) van deze kinderen was sprake van een extreem korte zwangerschapsduur van 22 tot 25 weken, 334 (20%) kinderen werden geboren na een zeer korte zwangerschapsduur van 25 tot 32 weken en 237 kinderen werden geboren bij een zwangerschapsduur van 32 tot 37 weken (zie tabel 2).

Overlevingskans stijgt met iedere extra week

De kans op overleven is klein voor zeer vroeg geboren kinderen. Met iedere week dat de zwangerschap langer duurt, stijgt de kans op overleven. Een kind dat geboren wordt bij 24 weken heeft minder dan 10% kans om te overleven. Twee weken later is de kans op overleven al verhoogd tot 45% en bij 28 weken tot bijna 70%. Dit blijkt uit een analyse van PRN-gegevens over 2000 tot 2006 (Bonsel et al., 2010).

Belangrijkste doodsoorzaak hangt af van zwangerschapsduur

Te vroeg geboren kinderen worden vaak op neonatale intensive care units (NICU’s) opgenomen: 91% van alle kinderen jonger dan 32 weken en 23% van alle kinderen jonger dan 37 weken ligt een of enkele dagen op een NICU (Stichting PRN, 2011). Bij kinderen die overlijden op de NICU-afdelingen verschilt de doodsoorzaak naar zwangerschapsduur (zie figuur 1). Bij de vroeg geboren kinderen tussen 31 en 36 weken zijn aangeboren afwijkingen en infecties de belangrijkste doodsoorzaken. Onder een zwangerschapsduur van 30 weken zijn extreme vroeggeboorte en daaraan gerelateerde ziekten zoals necrotiserende enterocolitis (NEC) en sepsis, de voornaamste oorzaken (Verhagen, 2009).

Verschil in voorkomen van vroeggeboorte tussen verschillende etnische groepen

De kans op vroeggeboorte is niet voor alle etnische groepen even groot. Gekoppelde gegevens van gynaecologen, verloskundigen en kinderartsen (PRN) over 554.234 eenlingzwangerschappen in de jaren 2000-2006 laten zien dat 7,6% van hen werd geboren voor de 37ste zwangerschapsweek. Onder Nederlandse vrouwen lag dat percentage op 7,8%, onder vrouwen uit Afrika en Zuid-Azië op respectievelijk 8,9% en 9,5% (Ravelli et al., 2010).

Marokkaanse vrouwen die deelnamen aan een langlopend cohortonderzoek in Amsterdam (ABCD-studie) bleken minder vaak te vroeg te bevallen dan de gehele groep (4,1% versus 5,5%). Surinaamse, Antilliaanse en Ghanese vrouwen hadden ook na correctie voor risicofactoren een grotere kans op vroeggeboorte. Dit is waarschijnlijk te verklaren door een cumulatie van verschillende medische en sociale risicofactoren die ieder afzonderlijk niét, maar gezamenlijk wél leiden tot verhoogde risico’s. Waar Nederlandse vrouwen gemiddeld 1,8 risicofactoren hebben voor vroeggeboorte, varieert dit bij Surinaamse, Antilliaanse en Ghanese vrouwen tussen de 3,3 en 3,7 (Goedhart et al., 2008).