U bevindt zich op:Nationaal Kompas Volksgezondheid›Gezondheid en ziekte›Sterfte, levensverwachting en DALY's›Ziektelast in DALY's›Ziektelast in DALY's samengevat
De ziektelast ('burden of disease') wordt uitgedrukt in DALY's ('Disability-Adjusted Life-Years'), een concept afkomstig van de WHO. Het aantal DALY's is het aantal gezonde levensjaren dat een populatie verliest door ziekten. Met behulp van DALY's kunnen ziekten onderling goed vergeleken worden als het gaat om hun invloed op de volksgezondheid. In de berekening van DALY's worden vier belangrijke aspecten van ziekten meegenomen: het aantal mensen dat aan de ziekte lijdt, de ernst van de ziekte, de sterfte eraan, en de leeftijd waarop de sterfte optreedt.
Psychische stoornissen, hart- en vaatziekten en kanker veroorzaken de meeste ziektelast in Nederland. Dit is voor een deel toe te schrijven aan het feit dat kanker en hart- en vaatziekten de belangrijkste oorzaken van vroegtijdige sterfte zijn. Daarnaast lijden veel mensen aan psychische stoornissen, hart- en vaatziekten en ziekten van het bewegingsstelsel. Ondanks de hoge ziektelast voor hart- en vaatziekten hoort het aandeel in de totale ziektelast voor hart- en vaatziekten in Nederland bij de laagste van de Europese Unie. Hetzelfde geldt voor ongevallen. Het aandeel in de ziektelast voor kanker hoort daarentegen bij de hoogste.
Zowel de totale ziektelast als de ziektelast per hoofdgroep van ziekten is voor mannen en vrouwen nagenoeg gelijk. Alleen hebben mannen meer last van ziekten van het hart- en vaatstelsel, terwijl vrouwen meer last hebben van ziekten van het bewegingsstelsel en psychische stoornissen. Binnen hoofdgroepen van ziekten verschilt de verdeling van de ziektelast echter behoorlijk tussen mannen en vrouwen. Binnen de hoofdgroep 'nieuwvormingen', bijvoorbeeld, wordt de ziektelast van mannen voornamelijk veroorzaakt door longkanker, die van vrouwen door borstkanker.
Van de totale ziektelast wordt 10% gedragen door kinderen en jongeren (0-24 jaar), 43% door volwassenen (25-64 jaar) en 47% door ouderen (65 jaar en ouder). Het totaal is gebaseerd op 56 geselecteerde ziekten. Deze selectie kan voor vertekening binnen leeftijdsgroepen zorgen.
Bij kinderen zijn veel verschillende hoofdgroepen van ziekten van belang voor de ziektelast: aangeboren afwijkingen, ongevallen, infectieziekten, ziekten van de ademhalingswegen (met name astma), huidziekten (eczeem) en psychische stoornissen. Bij jongeren en jongvolwassenen bepalen de psychische aandoeningen (alcoholafhankelijkheid, angststoornissen, depressie en suïcide(poging)) meer dan de helft van de ziektelast. Personen van middelbare leeftijd en ouderen verliezen de meeste DALY's aan hart- en vaatziekten, kanker en psychische stoornissen.
Roken is de determinant die gepaard gaat met het meeste gezondheidsverlies. Rokers verliezen ruim 4 jaar aan verwachte levensjaren en bijna 5 jaar aan gezonde levensjaren. Na roken zorgt ernstig overgewicht voor het meeste verlies aan gezondheid; ernstig overgewicht zorgt voor een relatief groot verlies van gezonde levensjaren. Ook op bevolkingsniveau is het grootste verlies aan gezondheid toe te schrijven aan roken. Daar waar op individueel niveau ernstig overgewicht tot relatief veel gezondheidsverlies leidt, is overgewicht op bevolkingsniveau verantwoordelijk voor meer gezondheidsverlies. Dit komt omdat er veel meer mensen met overgewicht zijn dan met ernstig overgewicht.
Ook het cholesterolgehalte, de bloeddruk en een aantal voedingsfactoren zijn van invloed op de gezondheid. Voor deze factoren zijn echter geen recente gegevens beschikbaar.
Ongunstige arbeidsomstandigheden zijn verantwoordelijk voor 2 tot 4% van de totale ziektelast en milieufactoren voor ongeveer 3 tot 7%.
