Wat is sterfte rond de geboorte en hoe wordt het gedefinieerd?

Verschillende manieren om sterfte rond de geboorte te meten

Sterfte rond de geboorte bij zowel moeder als kind vormen een belangrijke indicator voor de kwaliteit van de zorg tijdens de zwangerschap en rond de geboorte. Tabel 1 geeft een overzicht van de sterftematen die gerekend worden tot sterfte rond de geboorte.

Perinatale sterfte is doodgeboorte plus sterfte in eerste levensweek

Perinatale sterfte wordt gedefinieerd als doodgeboorte (foetale sterfte) plus sterfte van levendgeborenen in de eerste levensweek (vroeg neonatale sterfte). Doodgeboorte wordt daarbij verschillend gedefinieerd, namelijk als doodgeboorte na 22, 24 of 28 weken zwangerschapsduur. Welke definitie gebruikt wordt, is afhankelijk van de beschikbaarheid van de gegevens. Bij een onbekende zwangerschapsduur worden het geboortegewicht of de lengte van het kind gebruikt als benadering van die zwangerschapsduur. Een geboortegewicht van 500 gram en/of een kruin-hiellengte van 25 cm komen ongeveer overeen met een zwangerschapsduur van ten minste 22 weken.

Bij een ruimere definitie van perinatale sterfte wordt ook de sterfte van levendgeborenen in de eerste 28 dagen meegeteld (Mohangoo et al., 2008).

Tabel 1: Sterftematen rond de geboorte

	Sterftemaat	Verklaring
-	Doodgeboortecijfer	Aantal doodgeborenen per 1.000 levend- en doodgeborenen. Een doodgeborene is een vrucht die na de geboorte geen enkel teken van levensverrichting (ademhaling, hartactie, spiercontractie) heeft vertoond. Er wordt onderscheid gemaakt in een doodgeborene na een zwangerschapsduur van 22 weken of meer (PRN; PAN), 24 weken of meer (CBS, wettelijke ondergrens voor aangifte van geboorte) en 28 weken of meer.
-	Neonatale sterfte	Aantal overledenen in de eerste vier levensweken. Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 1.000 levendgeborenen.
-	Vroeg-neonatale sterfte	Aantal overledenen in de eerste levensweek. Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 1.000 levendgeborenen.
-	Post-neonatale sterfte	Aantal overledenen tussen vier levensweken en 1 jaar na geboorte. Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 1.000 levendgeborenen.
-	Perinatale sterfte	De som van doodgeboorte en vroeg-neonatale sterfte. Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 1.000 levend- en doodgeborenen.
-	Zuigelingensterfte	Aantal overledenen in het eerste levensjaar (som van de neonatale en de post-neonatale sterfte). Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 1.000 levendgeborenen.
-	Wiegendood	Plotseling, onverwacht tijdens een slaapperiode overlijden van een kind jonger dan 1 jaar bij wie geen lichamelijke aandoening wordt vastgesteld die het overlijden verklaart (per 1.000 levendgeborenen). Wiegendood wordt ook Sudden Infant Death Syndrome (SIDS) genoemd.
-	Moedersterfte (maternale sterfte)	Aantal vrouwen overleden ten gevolge van complicaties van zwangerschap, bevalling en kraambed (binnen 42 dagen na beëindiging van een zwangerschap). Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 100.000 levendgeborenen.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Mohangoo AD, Buitendijk SE, Hukkelhoven CWPM, Ravelli ACJ, Rijninks-van Driel GC, Tamminga P, et al.Hoge perinatale sterfte in Nederland vergeleken met andere Europese landen: de PERISTAT II studie. Ned Tijdschr Geneeskd, 2008; 152(50): 2718-27.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek; URL: http://www.cbs.nl
PAN: Stichting Perinatale Audit Nederland; Stichting Perinatale Audit Nederland http://www.perinataleaudit.nl/.
PRN: Stichting Perinatale Registraties Nederland; URL: http://www.perinatreg.nl/

Waelput AJM (RIVM). Wat is sterfte rond de geboorte en hoe wordt het gedefinieerd? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Sterfte, levensverwachting en DALY's\Sterfte rond de geboorte, 7 december 2010.