Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken

Sterfte rond de geboorte

Kort en bondig

Definitie en determinanten

Omvang van het probleem

Geografische verschillen

Kijk ook eens bij:

Kijk ook eens bij andere websites:

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • ABCD-studie.Syllabus ABCD-congres (maart 2006). Amsterdam, 2006.
  • Achterberg PW, Kramers PGN. Een gezonde start? Sterfte rond de geboorte in Nederland: trends en oorzaken vanuit een internationaal perspectief. RIVM-rapport nr. 271558003. Bilthoven: RIVM,2001.
  • Achterberg PW, Waelput AJM.Recente perinatale sterftetrends in Nederland: 2000-2005. Zicht op verbetering? RIVM-rapport nr. 270032002. Bilthoven: RIVM, 2007.
  • Alderliesten ME.Quality of perinatal care in a multi-ethnic population. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam, 2006.
  • Alexander S, Wildman K, Zhang W, Langer M, Vutuc C, Lindmark G.Maternal health outcomes in Europe. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol, 2003; 111 (1): 78-87.
  • Amelink-Verburg MP, Verloove-Vanhorick SP, Hakkenberg RM, Veldhuijzen IM, Bennebroek Gravenhorst J, Buitendijk SE.Evaluation of 280,000 cases in Dutch midwifery practices: a descriptive study. Bjog 2008; 115(5): 570-8
  • Bakker MK, Cornel MC, De Walle HEK.Kennis over en gebruik van periconceptioneel foliumzuur onder allochtone en westerse vrouwen, na de publiekscampagne in 1995. Ned Tijdschr Geneeskd., 2003; 147: 2426-30.
  • Berger-van Sijl M, Tromp M, De Bruin A, Ravelli ACJ, Gast J, Kardaun JW, et al.Pilot koppeling PRN- en CBS-registraties, methoden en resultaten. Amsterdam/Voorburg: AMC/CBS/PRN, 2007.
  • Bergsjø P, Bakketeig LS, Langhoff-Roos J.The development of perinatal audit: 20 years' experience. Acta Obstet Gynecol Scand, 2003; 82: 780-788.
  • Boyd PA, Devigan C, Khoshnood B, Loane M, Garne E, Dolk H.Eurocat Working Group. Survey of prenatal screening policies in Europe for structural malformations and chromosome anomalies, and their impact on detection and termination rates for neural tube defects and Down's syndrome. BJOG, 2008; 115(6): 689-696.
  • Buitendijk S, Zeitlin J, Cuttini M, Langhoff-Roos J, Bottu J.Indicators of fetal andinfant health outcomes. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol, 2003; 111(1): 66-77.
  • Buitendijk SE, Nijhuis JG.Hoge perinatale sterfte in Nederland in vergelijking tot de rest van Europa. Ned Tijdschr Geneeskd, 2004; 148(38): 1855-60.
  • CBS, Centraal Bureau voor de Statistiek.Perinatale sterfte onder de loep genomen. In: Gezondheid en zorg in cijfers 2009. Den Haag/Heerlen: CBS, 2009o: 9-22.
  • CESDI, Confidential Enquiry into Stillbirths and Deaths in Infancy. 8th Annual Report Focusing on Stillbirths, European Comparisons of Perinatal Care, Paediatric Post Mortem Issues, Survival Rates of Premature Babies: Project 27/28. Londen,2001.
  • Croonen H.Minder babysterfte bij gynaecoloog. Medisch Contact, 2010; 65(47): 2504-2507.
  • CVZ, College voor zorgverzekeringen. Landelijke Perinatale Audit Studie. Diemen,2005e.
  • Diem MT van, Reitsma B, Bergman KA, Bouwman K, Ulkeman AHM, Timmer A, et al.IMPACT: 'Implementationof structural feedback by means of perinatal audit to caregivers in cases ofperinatal mortality in the northern part of The Netherlands'. Ned Tijdschr ObstetGynaecol, 2008; 121: 278-81.
  • Diem MT van, Reu PAOM de, Eskes M, Brouwers HAA, Holleboom CAG, Slagter TM, et al.National Perinatal Audit, a feasible initiative for the Netherlands!? A validation study. Acta Obstet Gynecol Scand, 2010; 89(9): 1168-1173.
  • Dillen J van, Mesman JA, Zwart JJ, Bloemenkamp KW, Roosmalen J van.Introducing maternal morbidity audit in the Netherlands. BJOG, 2010; 117(4): 416-421.
  • Eijsden M van, Wal MF van der, Bonsel GJ.Folic acid knowledge and use in a multi-ethnic pregnancy cohort: the role of language proficiency. BJOG, 2006; 113(12): 1446-51.
  • Evers ACC, Brouwers HAA, Hukkelhoven CWPM, Nikkels PGJ, Boon J, Egmond-Linden A van, et al. Perinatal mortality and severe morbidity in low and high risk term pregnancies in the Netherlands: prospective cohort study. BMJ,2010; 341: c5639.
  • Flinsenberg TWH, Ruys JH, Engelberts AC, Velzen-Mol HWM van.Herziene richtlijn 'Preventie wiegendood'. Ned Tijdsch Geneesk, 2008; 152(24): 1370-5.
  • Garssen J, Bos V, Kunst A, Meulen A van der.Sterftekansen en doodsoorzaken van niet-westerse allochtonen. CBS Bevolkingstrends, 3e kwartaal 2003. Voorburg: CBS, 2003: 12-27.
  • Garssen J, Meulen A van der.Ontwikkelingen rond de perinatale sterfte. CBS Bevolkingstrends, 3e kwartaal 2004. Voorburg/Heerlen: CBS, 2004.
  • Garssen J, Meulen A van der.Overlijdensrisico’s naar herkomstgroep: daling en afnemende verschillen. CBS Bevolkingstrends, 2007; 55(4): 56-72.
  • Gerrits-Kuiper JA, Heus R de, Brouwers HAA, Visser GHA, Ouden AL den, Kollée LAA.Op de grens van levensvatbaarheid: Nederlands verwijsbeleid bij vroeggeboorte te terughoudend. Ned Tijdschr Geneeskd, 2008; 152(7): 383-8.
  • Gezondheidsraad.Intensive care rond de geboorte. Den Haag: Gezondheidsraad, 2000j; 08.
  • Graaf JP de, Ravelli ACJ, Wildschut HIJ, DenktaŞ S, Voorham AJJ, Bonsel GJ, et al.Perinatale uitkomsten in de vier grote steden en de prachtwijken in Nederland. Ned Tijdschr Geneeskd., 2008; 152(50): 2734-40.
  • Hannah ME, Hannah WJ, Hewson SA, Hodnett ED, Saigal S, Willan AR.Planned caesarean section versus planned vaginal birth for breech presentation at term: a randomised multicentre trial. Term Breech Trial Collaborative Group. Lancet, 2000; 356(9239): 1375-83.
  • Jaddoe VW, Mackenbach JP, Moll HA, Steegers EA, Tiemeier H, Verhulst FC, et al.The Generation R Study: design and cohort profile. Eur J Epidemiol, 2006; 21(6): 475-84.
  • Jonge G. de, Hoogenboezem J.Een kwart eeuw wiegendood in Nederland. CBS-Bevolkingstrends, 2005; (3): 57-63.
  • Jonge GA de, Hoogenboezem J.Epidemiologie van 25 jaar wiegendood in Nederland; incidentie van wiegendood en prevalentie van risicofactoren in 1980-2004. Ned Tijdschr Geneeskd, 2005; 149(23): 1273-8.
  • Kleine MJ de, Ouden AL den, Kollee LA, Baar A van, Nijhuis-van der Sanden MW, Ilsen A, et al.Outcome of perinatal care for very preterm infants at 5 years of age: a comparison between 1983 and 1993. Paediatr Perinat Epidemiol, 2007; 21(1): 26-33.
  • Korfker DG, Herschderfer KC, Boer JB de, Buitendijk SE.Kraamzorg in Nederland: een landelijk onderzoek. Eindrapportage "Kraamzorg voor Allochtonen; een onderzoek naar kraamzorg bij Turkse en Marokkaanse vrouwen". Leiden: TNO, 2002.
  • Lanting CI, Buitendijk SE, Crone MR, Segaar D, Bennebroek Gravenhorst J, Wouwe JP van.Clustering of socioeconomic, behavioural, and neonatal risk factors for infant health in pregnant smokers. PLoS One, 2009; 4(12): e8386.
  • Lumley J, Watson L, Watson M, Bower C.Periconceptional supplementation with folate and/or multivitamins for preventing neural tube defects (Cochrane Review). Oxford: The Cochrane Library, 2002; 4.
  • Mackenbach JP.Perinatale sterfte in Nederland: een probleem van velen, een probleem van niemand. Ned Tijdschr Geneeskd, 2006c; 150(8): 409-12.
  • McKee M, Fulop N, Bouvier P, Hort A, Brand H, Rasmussen F.Preventing sudden infant deaths: the slow diffusion of an idea. Health Policy, 1996; 37: 117-35.
  • Mohangoo AD, Buitendijk SE, Hukkelhoven CWPM, Ravelli ACJ, Rijninks-van Driel GC, Tamminga P, et al.Hoge perinatale sterfte in Nederland vergeleken met andere Europese landen: de PERISTAT II studie. Ned Tijdschr Geneeskd, 2008; 152(50): 2718-27.
  • Mol BWJ, Jonge A de, Nijhuis JG, Buitendijk SE.Thuisbevalling niet verantwoordelijk. Medisch Contact, 2010; 65(45): 2390-2393.
  • NVOG, Nederlandse Vereniging voor Obstetrie & Gynaecologie.Preventie van moedersterfte. Utrecht: NVOG, 2003.
  • Pal-de Bruin KM van der, Graafmans W, Biermans MC, Richardus JH, Zijlstra AG, Reefhuis J, et al.The influence of prenatal screening and termination of pregnancy onperinatal mortality rates. Prenat Diagn, 2002; 22(11): 966-72.
  • PRN, Stichting Perinatale Registratie Nederland. Perinatale Zorg in Nederland 2001. Bilthoven: PRN,2005a.
  • PRN, Stichting Perinatale Registratie Nederland. Perinatale Zorg in Nederland 2002. Bilthoven: PRN,2005b.
  • PRN, Stichting Perinatale Registratie Nederland. Perinatale Zorg in Nederland 2003. Bilthoven: PRN,2006.
  • PRN, Stichting Perinatale Registratie Nederland. Perinatale Zorg in Nederland 2005. Utrecht: PRN,2008.
  • PRN, Stichting Perinatale Registratie Nederland. Perinatale Zorg in Nederland 2006. Utrecht: PRN,2008b.
  • Ravelli AC, Tromp M, Eskes M, Droog JC, Post JA van der, Jager KJ, et al.Ethnic differences in stillbirth and early neonatal mortality in The Netherlands. J Epidemiol Community Health, 2010; [Epub ahead of print].
  • Ravelli ACJ, Eskes M, Tromp M, Huis AM van, Steegers EAP, Tamminga P, et al.Perinatale sterfte in Nederland 2000-2006; risicofactoren en risicoselectie. Ned Tijdschr Geneeskd, 2008; 152(50): 2728-33.
  • Richardus JH, Graafmans WC, Verloove-Vanhorick SP, Mackenbach JP.The perinatal mortality rate as an indicator of quality ofcare in international comparisons. Med Care, 1998; 36(1): 54-66.
  • Rietberg CC, Elferink-Stinkens PM, Visser GH.The effect of the Term Breech Trial on medical intervention behaviour and neonatal outcome in The Netherlands: an analysis of 35,453 term breech infants. BJOG, 2005; 112(2): 205-9.
  • Schuitemaker N, Roosmalen J van, Dekker G, Dongen P van, Geijn H van, Gravenhorst JB.Underreporting of maternal mortality in The Netherlands. Obstet Gynecol, 1997; 90(1): 78-82.
  • Schuitemaker N, Roosmalen J van, Dekker G, Dongen P van, Geijn H van, Bennebroek Gravenhorst J.Maternal mortality after cesarean section in The Netherlands. Acta Obstet Gynecol Scand., 1997; 76(4): 332-4.
  • Schuitemaker NWE.Confidential enquiry into maternal deaths in The Netherlands 1983-1992. Leiden: Rijksuniversiteit Leiden, 1998.
  • Schutte JM, Boer K de, Briët JW, Pel M, Santema JG, Schuitemaker NWE, et al.Moedersterfte in Nederland: het topje van de ijsberg. NTOG, 2005; 118(5): 89-91.
  • Schutte JM, Jonge L de, Schuitemaker NW, Santema JG, Steegers EA, Roosmalen J van.Indirect maternal mortality increases in the Netherlands. Acta Obstet Gynecol Scand, 2010b; 89(6): 762-768.
  • Schutte JM, Steegers EA, Santema JG, Schuitemaker NW, Roosmalen J van.Maternal deaths after elective cesarean section for breech presentation in the Netherlands. Acta Obstet Gynecol Scand, 2007; 86(2): 240-243.
  • Schutte JM, Steegers EA, Schuitemaker NW, Santema JG, Boer K de, Pel M, et al.Rise in maternal mortality in the Netherlands. BJOG, 2010a; 117(4): 399-406.
  • Schutte JM.Safe Motherhood. Confidential enquiries into maternal deaths in the Netherlands 1993-2005 (proefschrift). Amsterdam, 2010.
  • Sleuwen BE van, L'Hoir MP, Engelberts AC, Westers P, Schulpen TW.Infant care practices related to cot death in Turkish and Moroccan families in the Netherlands. Arch Dis Child, 2003 Sep; 88(9): 784-8.
  • Smith GC, Fretts RC.Stillbirth. Lancet, 2007; 370(9600): 1715-25.
  • Stekelenburg J.Het Millennium-project van de Verenigde Naties, in het bijzonder de reductie van kindersterfte en van moedersterfte wereldwijd. Ned Tijdschr Geneeskd., 2005 ; 149(49): 2299-302.
  • Stichting Perinatale Registratie Nederland. Perinatale Zorg in Nederland 2004. Utrecht: Stichting PRN,2007b.
  • Stichting PRN, Stichting Perinatale Registratie Nederland.Perinatale Zorg in Nederland 2007. Utrecht: Stichting Perinatale Registratie Nederland, 2009.
  • Stuurgroep, Stuurgroep zwangerschap en geboorte.Een goed begin. Veilige zorg rond zwangerschap en geboorte. Utrecht, 2009.
  • Timmermans S, Jaddoe VW, Mackenbach JP, Hofman A, Steegers-Theunissen RP, Steegers EA.Determinants of folic acid use in early pregnancy in a multi-ethnic urban population in The Netherlands: The Generation R study. Prev Med, 2008 Jul 2.
  • Troe EJ, Bos V, Deerenberg IM, Mackenbach JP, Joung IM.Ethnic differences in total and cause-specific infant mortality in The Netherlands. Paediatr Perinat Epidemiol, 2006; 20(2): 140-7.
  • Troe EJWM.Ethnic differences in fetal growth, birth weight and infant mortality. The Generation R Study. Rotterdam: Erasmus University, 2008.
  • Velzen-Mol HW van, Burgmeijer RJ, Hofkamp M, Ouden AL den.Consensus preventie van wiegendood. Ned Tijdschr Geneeskd, 1997; 141(37): 1779-83.
  • Verloove-Vanhorick SP, Ouden L de, Walther FJ.Uitkomsten van een Nederlandse cohort van zeer vroeg geboren kinderen uit 1983 (eerder gepubliceerd als Looking back in time: outcome of a national cohort of very preterm infants born in The Netherlands in 1983, in Early Human Development (2000; 59: 175-91) Ned Tijdschr Geneeskd, 2001; 145(21): 989-97.
  • Verwey-Jonker Instituut.Kinderen in Tel Databoek 2010. Kinderrechten als basis voor lokaal jeugdbeleid. Utrecht, 2010.
  • Vredevoogd CB, Wolleswinkel-van den Bosch JH, Amelink-Verburg MP, Verloove-Vanhorick SP, Mackenbach JP.Perinatale sterfte getoetst: resultaten van een regionale audit. Ned Tijdschr Geneeskd 2001; 145(10): 482-7.
  • VWS, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.Brief van de minister van VWS aan de Tweede Kamer over organisatie van prenatale screening (kenmerk CZ/IZ-2612095). Vergaderjaar 2005-2006. Den Haag: Tweede Kamer, 2005t29 323, nr 17.
  • Waelput AJM, Achterberg PW.Etniciteit en zorg rondom zwangerschap en geboorte: een verkenning van Nederlands onderzoek. RIVM-rapport nr. 270032004. Bilthoven: RIVM, 2007b.
  • Wal MF van der, Jonge GA de, Pauw-Plomp H.Etnische afkomst en voor wiegendood relevante verzorgingsfactoren. Ned Tijdschr Geneeskd, 1999; 143(43): 2141-6.
  • Walle HE, Jong-van den Berg LT de.Ten Years After the Dutch Public Health Campaign on Folic Acid: The Continuing Challenge. Eur J Clin Pharmacol, 2008; 64(5): 539-543.
  • Walle HEK de, Cornel MC, Jong- van den Berg LTW de.Three years after the Dutch folic acid campaign: Growing socioeconomic differences. Preventive Medicine, 2002; 35: 65-69.
  • Walle HEK, Jong-van den Berg LT de.Growing Gap in Folic Acid Intake with Respect to Level of Education in The Netherlands. Community Genet, 2007; 10: 93-96.
  • WHO, World Health Organization.Monitoring reproductive health: selecting a short list of national and global indicators. Geneva: WHO, 1997.
  • Zeeman GG.Simulatie heeft de toekomst. Ned Tijdschrift Obst Gyn, 2008; 121: 132-133.
  • Zwart Z, Jonkers M, Richters A, Öry F, Roosmalen J van.Ernstige maternale morbiditeit in Nederland: de LEMMoN studie. http: //www.nvog.nl/files/abstractjzwart.doc. Presentatie op Gynaecocongres, november 2006.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CBS
Centraal Bureau voor de Statistiek
URL: http://www.cbs.nl
EU
Europese unie
EU-15
De 15 landen die vóór 1 april 2004 de Europese Unie vormden
België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
EU-25
De 25 landen die tussen 1 april 2004 en 1 januari 2007 de Europese Unie vormden
België, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
EU-27
De 27 landen die vanaf 1 januari 2007 de Europese Unie vormen.
België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
IMPACT
Implementation of structural feedback by means of perinatal audit to caregivers in cases of perinatal mortality in the northern part of The Netherlands
IVF
In Vitro Fertilisatie
Methode waarbij eicellen, door middel van een punctie uit de eierstokken van de vrouw worden gehaald en buiten het lichaam worden bevrucht (reageerbuisbevruchting). Daarna worden de bevruchte eicellen in de baarmoeder geplaatst met als doel een zwangerschap tot stand te brengen.
LEMMoN
Landelijke studie naar Etnische determinanten van Maternale Morbiditeit in Nederland
NICU
Neonatale intensive care unit
NVK
Nederlandse vereniging voor kindergeneeskunde
URL: http://www.nvk.pedianet.nl/index.htm
NVOG
Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie
URL: http://www.nvog.nl/
PAN
Stichting Perinatale Audit Nederland
Stichting Perinatale Audit Nederland http://www.perinataleaudit.nl/.
PRN
Stichting Perinatale Registraties Nederland
URL: http://www.perinatreg.nl/
SES
Sociaaleconomische status
Positie die iemand inneemt in de sociale hiërarchie, gemeten aan de hand van opleiding, inkomen of beroepsstatus.

Definities

Moedersterfte
Aantal vrouwen overleden ten gevolge van complicaties van zwangerschap, bevalling en kraambed (binnen 42 dagen na beëindiging van een zwangerschap). Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 100.000 levendgeborenen.
Neonatale sterfte
Aantal overledenen in de eerste 4 levensweken. Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 1.000 levendgeborenen.
Perinatale sterfte
Het aantal doodgeborenen na een zwangerschapsduur van 22, 24 of 28 weken of meer en sterfte in de eerste levensweek. Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 1.000 levend- en doodgeborenen (de perinatale sterfte is de som van doodgeboorte en vroeg neonatale sterfte).
Post-neonatale sterfte
Aantal overledenen tussen 4 levensweken en 1 jaar na geboorte. Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 1.000 levendgeborenen.
Prevalentie
Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief.
Vroeg-neonatale sterfte
Aantal overledenen in eerste levensweek. Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 1.000 levendgeborenen.
Wiegendood
Plotseling, onverwacht tijdens een slaapperiode overlijden van een kind jonger dan 1 jaar bij wie geen lichamelijke aandoening wordt vastgesteld die het overlijden verklaart (per 1.000 levendgeborenen).
Zuigelingensterfte
Aantal overledenen in het eerste levensjaar (som van neonatale en post-neonatale sterfte). Deze wordt uitgedrukt per 1.000 levendgeborenen.
Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> versie 4.6.1, 31 januari 2012