Waaraan overlijden mensen in Nederland?

Sterfte naar hoofdgroepen van doodsoorzaken Sterfte naar afzonderlijke doodsoorzaken (VTV-ziekten)

Doodsoorzaken worden eerst beschreven aan de hand van de indeling in hoofdgroepen volgens de ICD (internationale classificatie van ziekten) en daarna wordt een top tien gegeven van de voor de VTV geselecteerde ziekten.

Sterfte naar hoofdgroepen van doodsoorzaken

In 2010 overleden bijna 44 duizend personen aan kanker

Met betrekking tot de hoofdgroepen van de ICD overleden in 2010 de meeste mensen aan kanker (nieuwvormingen). Sinds 2007 is de absolute sterfte aan kanker groter dan aan hart- en vaatziekten. Van de 136.058 personen die in 2010 in Nederland overleden, stierven 43.516 personen (32,0%) aan kanker en 39.009 personen (28,7%) aan hart- en vaatziekten. Van de totale sterfte ging 9,6% dood aan een ziekte van de ademhalingswegen en 5,6% aan een psychische stoornis. De overige ICD-hoofdgroepen waren ieder verantwoordelijk voor minder dan 5% van de totale sterfte (zie tabel 1).

Hoogste sterfte voor vrouwen aan hartvaatstelsel, voor mannen aan kanker

Voor vrouwen was in 2010 de sterfte het hoogst aan hart- en vaatziekten. Voor mannen was kanker de meest voorkomende doodsoorzaak. Bij kanker, ziekten van de ademhalingswegen en ongevalsletsels en vergiftigingen stierven meer mannen dan vrouwen. Voor de meeste andere hoofdgroepen is de sterfte voor vrouwen groter dan voor mannen. Vooral voor psychische stoornissen en ziekten van het hartvaatstelsel is het verschil groot (zie tabel 1).

Tabel 1: Sterfte (absoluut en procentueel) in 2010 naar ICD-hoofdgroep (Bron: CBS Doodsoorzakenstatistiek), ordening in tabel op basis van de totale sterfte in 2010.

	Mannen		Vrouwen		Totaal
ICD-Hoofdgroep	absoluut	%	absoluut	%	absoluut	%
Nieuwvormingen	23.684	35,9	19.832	28,3	43.516	32,0
Ziekten van het hartvaatstelsel	18.275	27,7	20.734	29,6	39.009	28,7
Ziekten van de ademhalingswegen	6.660	10,1	6.356	9,1	13.016	9,6
Psychische stoornissen	2.266	3,4	5.351	7,6	7.617	5,6
Ongevalsletsels en vergiftigingen	3.239	4,9	2.509	3,6	5.748	4,2
Ziekten van het spijsverteringsstelsel	2.414	3,7	2.852	4,1	5.266	3,9
Symptomen en onvolledig omschreven ziektebeelden	2.349	3,6	2.877	4,1	5.226	3,8
Ziekten van het zenuwstelsel en de zintuigen	1.955	3,0	2.749	3,9	4.704	3,5
Endocriene-, voedings- en stofwisselingsziekten en immuniteitsstoornissen	1.674	2,5	2.171	3,1	3.845	2,8
Ziekten van de urinewegen en de geslachtsorganen	1.428	2,2	2.044	2,9	3.472	2,6
Infectieziekten en parasitaire ziekten	1.010	1,5	1.094	1,6	2.104	1,5
Ziekten van het bewegingsstelsel en bindweefsel	273	0,4	604	0,9	877	0,6
Aangeboren afwijkingen	230	0,3	222	0,3	452	0,3
Ziekten van bloed en bloedvormende organen	181	0,3	256	0,4	437	0,3
Ziekten van huid en subcutis	139	0,2	270	0,4	409	0,3
Aandoeningen ontstaan in de perinatale periode	200	0,3	156	0,2	356	0,3
Complicaties van zwangerschap, bevalling en kraambed	0	0,0	4	0,0	4	0,0
Alle doodsoorzaken samen	65.977	100,0	70.081	100,0	136.058	100,0

Naar boven

Sterfte naar afzonderlijke doodsoorzaken (VTV-ziekten)

Ruim 10.000 sterfgevallen door coronaire hartziekten en door longkanker

Coronaire hartziekten en longkanker veroorzaakten de meeste sterfgevallen in 2010 in Nederland, meer dan 10.000 sterfgevallen voor beide ziekten. Ook aan dementie en beroertehartfalen, COPD, infecties van de onderste luchtwegen en dikkedarmkanker overleden in 2010 meer dan 5.000 personen (zie tabel 2).

Rangorde doodsoorzaken verschilt tussen mannen en vrouwen

De meest voorkomende doodsoorzaken in 2010 onder mannen zijn longkanker en coronaire hartziekten. De belangrijkste oorzaken van sterfte bij vrouwen zijn dementie en beroerte (zie tabel 2).

Veel doodsoorzaken kennen sekseverschillen. Zo sterven in absolute zin meer mannen dan vrouwen aan arbeidsongevallen, aids, afhankelijkheid van alcohol of drugs, aneurysma van de buikaorta, slokdarmkanker, en door verkeersongevallen en suïcide. Voor osteoporose, acute urineweginfecties, decubitus, artrose en dementie, is de absolute sterfte bij vrouwen duidelijk hoger dan voor mannen. Dit heeft vooral te maken met het feit dat er meer oude vrouwen zijn en de sterfte voor deze ziekten vooral onder ouderen voorkomt.

Zie voor een overzicht van de sterfte aan alle 'VTV-ziekten': Sterfte aan de 'VTV-ziekten' naar geslacht in 2010.

Per leeftijdsklasse variëren belangrijkste doodsoorzaken

De belangrijkste doodsoorzaken uit de VTV-selectie verschillen per leeftijdsklasse. In de leeftijdsklasse 0-14 jaar zijn aandoeningen ontstaan in de perinatale periode en aangeboren afwijkingen van het hartvaatstel verantwoordelijk voor de grootste sterfte. In de klasse 15-24 jaar zijn dat verkeersongevallen en suïcide, en in de klasse 25-44 zijn dat borstkanker bij vrouwen, verkeersongevallen, suïcide en coronaire hartziekten. Boven de 45 jaar zijn coronaire hartziekten, longkanker, beroerte, dementie, hartfalen en COPD de belangrijkste doodsoorzaken.

Ziekten met hoge sterfte op lage leeftijd ondervertegenwoordigd in VTV-selectie

De hier gepresenteerde ziekten betreffen alleen 'VTV-ziekten'. Eén van de selectiecriteria voor de VTV-ziekten is hoge sterfte. Hierbij wordt gekeken naar de totale sterfte aan een ziekte en niet naar de sterfte in bepaalde leeftijdsgroepen. Daardoor zijn ziekten met een lage totale sterfte niet geselecteerd die wel een relatief hoge sterfte hebben in bepaalde leeftijdsgroepen. Zo is bijna 15% van de sterfte in de leeftijdsgroep 15-24 jaar in 2010 te wijten aan kanker (CBS Doodsoorzakenstatistiek) terwijl in de VTV-selectie geen enkele kanker met een relatief hoge sterfte in die leeftijdsgroep zit.

Tabel 2: Top tien van de VTV-ziekten met de hoogste sterfte in 2010 (Bron: CBS Doodsoorzakenstatistiek).

Ziekte/aandoening	mannen	vrouwen	M+V
Coronaire hartziekten	6.004	4.378	10.382
Longkanker	6.536	3.678	10.214
Dementie	2.513	6.501	9.014
Beroerte	3.488	5.425	8.913
Hartfalen	2.623	4.289	6.912
COPD	3.288	2.696	5.984
Infecties van de onderste luchtwegen	2.709	3.066	5.775
Dikkedarmkanker	2.691	2.420	5.111
Borstkanker (vrouwen)		3.213	3.213
Diabetes Mellitus	1.382	1.620	3.002