Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken
Levensverwachting
Geografische verschillen

Levensverwachting: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Huidige levensverwachting Trends in levensverwachting Interactieve grafieken

Huidige levensverwachting

Levensverwachting Nederlandse man één van de hoogste in de EU

De levensverwachting bij geboorte voor Nederlandse mannen is 78,5 jaar in 2009 en daarmee één van de hoogste in de EU-27. Alleen Zweden, Italië en Cyprus scoren hoger. De levensverwachting voor Nederlandse mannen is ongeveer een half jaar hoger dan het EU-15 gemiddelde en ongeveer twee jaar hoger dan het EU-27 gemiddelde. Het verschil tussen de oude en de nieuwe EU-landen is groot. De levensverwachting voor mannen in Litouwen en Letland is met ongeveer 68 jaar tien jaar korter dan voor Nederlandse mannen (zie figuur 1).

Levensverwachting Nederlandse vrouw onder EU-15 gemiddelde

De levensverwachting voor Nederlandse vrouwen is met 82,8 jaar in 2009 ongeveer 0,7 jaar lager dan het EU-15 gemiddelde en 0,2 jaar hoger dan het EU-27 gemiddelde (figuur 2). Nederlandse vrouwen doen het dus relatief slechter dan mannen in Europa. Frankrijk, Italië en Spanje hebben de hoogste levensverwachting voor vrouwen. Deze is er anderhalf tot twee jaar hoger dan in Nederland. Voor vrouwen in Bulgarije en Roemenië is de levensverwachting het laagst, rond de 77 jaar.

Door een andere berekeningswijze wijken de hier genoemde WHO-HFA-cijfers voor Nederland iets af van de nationale schattingen in het document Interne link naar documentWat is in Nederland de levensverwachting?

Zie ook:

Langer leven door 'mediterraan' voedingspatroon

Een hoge levensverwachting zoals in de meeste Zuid-Europese landen wordt deels toegeschreven aan het mediterrane voedingspatroon. Dat bevat minder verzadigde vetten en meer groenten en fruit dan de voeding in noordelijkere landen. Buiten de EU staat Japan op eenzame hoogte met voor vrouwen de hoogste levensverwachting van de wereld (86,4 jaar in 2009). Japanse mannen hebben met 79,6 jaar in 2009 de één na hoogste levensverwachting van de wereld. Alleen IJslandse mannen worden met 79,8 jaar (in 2008) nog ouder (HMD, 2011). Ook hier wordt een belangrijke positieve rol toebedeeld aan een gezond voedingspatroon met weinig verzadigd vet en veel vis.

Roken belangrijke factor voor de levensverwachting

Een andere belangrijke factor die invloed heeft op de levensverwachting is roken. Een groot deel van de totale sterfte (vooral voor mannen) wordt verklaard door rooktrends in het verleden. Het percentage rokers in Nederland is bijna de hele twintigste eeuw hoger geweest dan in andere Europese landen.

Zie ook: Icoon interne verwijzing naar onderwerpRoken

Naar boven

ECHI-indicator

ECHI indicatoren (European Community Health Indicators) worden gebruikt om de volksgezondheid in de EU te monitoren en te vergelijken. Het Kompas maakt bij de internationale vergelijkingen waar mogelijk gebruik van ECHI. Deze grafiek gaat over ECHI indicator 10. Life expectancy.

Figuur 1: EU-27 landen met de hoogste en de laagste levensverwachting bij geboorte in 2009, mannen (Bron: WHO-HFA, 2011).

EU-27 landen met de hoogste en de laagste levensverwachting bij geboorte in 2009, mannen

ECHI-indicator

ECHI indicatoren (European Community Health Indicators) worden gebruikt om de volksgezondheid in de EU te monitoren en te vergelijken. Het Kompas maakt bij de internationale vergelijkingen waar mogelijk gebruik van ECHI. Deze grafiek gaat over ECHI indicator 10. Life expectancy.

Figuur 2: EU-27 landen met de hoogste en de laagste levensverwachting bij geboorte in 2009, vrouwen (Bron: WHO-HFA, 2011).

EU-27 landen met de hoogste en de laagste levensverwachting bij geboorte in 2009, vrouwen

Naar boven

Trends in levensverwachting

Levensverwachting Nederlandse man weer boven EU-15 gemiddelde

In de periode 2003-2010 was de levensverwachting in Nederland voor mannen weer hoger dan het gemiddelde in de EU-15. In 1970 was de levensverwachting bij geboorte voor mannen in Nederland ook hoger dan het gemiddelde van de vijftien EU-landen, namelijk ruim twee jaar. Dat verschil was in de periode 1970-2000 geleidelijk verdwenen (zie figuur 3).

De ontwikkeling van de levensverwachting van mannen in de tien nieuwe EU-landen ligt enkele jaren achter op de levensverwachting van mannen in de rest van Europa, maar stijgt gestaag sinds de val van de muur (1989) en de ontbinding van de Sovjet-Unie begin jaren negentig.

Levensverwachting Nederlandse vrouw nog altijd onder EU-15 gemiddelde

Tussen 2000 en 2006 lag de levensverwachting bij geboorte voor vrouwen op het gemiddelde van de EU-27 maar onder het gemiddelde van de EU-15 (Harbers et al., 2008). De levensverwachting in Nederland is net als die in de EU-27 in de periode 2000-2009 met ongeveer twee jaar gestegen en daarmee weer boven het EU-27 gemiddelde uitgekomen. Wel ligt de levensverwachting van Nederlandse vrouwen nog 0,7 jaar onder het EU-15 gemiddelde. In 1970 werden Nederlandse vrouwen nog het oudst van Europa. In de periode 1980-2000 stagneerde de levensverwachting bij vrouwen in Nederland. Dit komt niet doordat een maximum bereikt was, want zowel het gemiddelde van de EU-15 als het gemiddelde voor de EU-27 is in die periode gestaag gestegen en het EU-15 gemiddelde is in die periode zelfs boven Nederland uitgestegen (zie figuur 4).

Ook levensverwachting van Deense vrouwen stagneerde in jaren tachtig en negentig

Alleen Denemarken vertoonde in de jaren tachtig en negentig een soortgelijke ontwikkeling als Nederland (Van der Wilk et al., 2001; Robine et al., 2005; Christensen et al., 2009). Dit verschijnsel wordt wel toegeschreven aan de gevolgen van de vroege emancipatie van Deense vrouwen. Hun massale toetreding tot de arbeidsmarkt in de jaren 1960-1968 ging gepaard met het aannemen van een zogenaamde 'mannelijke' leefstijl (roken en alcohol drinken) die jaren later een toename in de sterfte met zich meebracht (Ministry of Health in Denmark, 1994). Uit een vergelijking met Zweden blijkt dat een zeer aanzienlijk deel van de lagere levensverwachting in Denemarken is toe te schrijven aan een hogere sterfte gerelateerd aan roken en alcoholgebruik. Dit geldt overigens zowel voor mannen als voor vrouwen (Juel, 2008).

Naar boven

Interactieve grafieken

In onderstaande grafieken kunt u zelf landen selecteren, een land uitlichten (highlight), de tijdslijn aanpassen en de onderliggende gegevens exporteren naar een bestand om verder te bewerken. Klik hiervoor op 'Selecteer en exporteer data'.

Figuur 3: Trends in levensverwachting in de EU-27 voor mannen in de periode 1970-2010; gestandaardiseerd naar de Europese bevolking.

Levensverwachting bij geboorte, mannen

Reeks filter:






























Figuur 4: Trends in levensverwachting in de EU-27 voor vrouwen in de periode 1970-2010; gestandaardiseerd naar de Europese bevolking.

Levensverwachting bij geboorte, vrouwen

Reeks filter:






























Naar boven

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

EU-15
De 15 landen die vóór 1 april 2004 de Europese Unie vormden
België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
EU-27
De 27 landen die vanaf 1 januari 2007 de Europese Unie vormen.
België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
Harbers MM (RIVM), Wilk EA van der (RIVM). Levensverwachting: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Sterfte, levensverwachting en DALY's\Levensverwachting, 13 december 2011.
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.