Neemt de gezonde levensverwachting in Nederland toe of af?

Aanwijzingen voor expansie van chronische ziekten

Als de gezonde levensverwachting sneller stijgt dan de totale levensverwachting, is er sprake van compressie van morbiditeit (Fries, 1980). Het aantal jaren in ongezondheid (morbiditeit) neemt dan af (compressie). Compressie is te zien bij de levensverwachting zonder beperkingen en de levensverwachting in goede geestelijke gezondheid bij vrouwen, zowel bij geboorte als op 65-jarige leeftijd. Daarentegen is de levensverwachting zonder chronische ziekten zowel bij mannen als bij vrouwen gedaald, terwijl de totale levensverwachting steeg. Er is dan sprake van expansie van morbiditeit. Op het domein van chronische ziekten bestaat de toename in levensverwachting geheel uit jaren met chronische ziekten.

Discrepantie in trends mogelijk door veranderende samenhang ziekte en gevolgen van ziekte

Het is niet duidelijk waar de discrepantie in de trends tussen de verschillende gezondheidsmaten vandaan komt. Bij de diverse varianten van de gezonde levensverwachting maten wordt de levensverwachting gekoppeld aan de prevalentie van chronische ziekten enerzijds en aan de prevalentie van de gevolgen van chronische ziekten anderzijds, zoals ervaren gezondheid, beperkingen en geestelijke gezondheid. Uit onderzoek van het CBS blijkt dat de prevalentie van bepaalde chronische ziekten toeneemt. Ook neemt de multimorbiditeit toe (CBS, 2009j). Er is echter geen aanwijzing voor een bijbehorende stijging in de prevalentie van de negatieve gevolgen van chronische ziekten en multimorbiditeit in termen van ervaren gezondheid, beperkingen en geestelijke gezondheid (zie ook: Neemt het aantal mensen dat zich niet gezond voelt toe of af?; Van Gool et al., 2008; CBS Statline, 2009). Dit suggereert dat de samenhang tussen ziekte en de gevolgen van ziekten aan het veranderen is in Nederland. Mogelijk zijn mensen dus beter in staat om zonder beperkingen of met mildere beperkingen te leven ondanks hun ziekte of aandoening. Het toegenomen gebruik van hulpmiddelen, zoals rollators en hoorhulpmiddelen, en operatief ingrijpen, zoals gewrichtsvervangende en staaroperaties, zou hier mee te maken kunnen hebben, evenals verbeterde vroegdiagnostiek waardoor ziektes eerder en in mildere vorm opgespoord kunnen worden. Ook kan het zijn dat mensen tegenwoordig beter in staat hun ziekte of aandoening een plek te geven in hun leven en dat het hun ervaren of geestelijke gezondheid minder wezenlijk negatief beïnvloedt dan voorheen.