Neemt het aantal mensen met beperkingen toe of af?

Beperkingen overwegend stabiel over de tijd

Het percentage mensen van 65 jaar en ouder met één of meer beperkingen in het horen, zien of bewegen, of in ADL is nagenoeg stabiel gebleven in de periode 1997-2007 (zie figuur 1). Het percentage mensen van 45 tot 65 jaar met één of meer beperkingen is licht gestegen in de periode 2001-2007. Het percentage mensen van 25 tot 45 jaar met een of meerdere beperkingen is nagenoeg gelijk gebleven in de periode 2001-2007. Deze trends zijn gebaseerd op analyses van gegevens uit POLS uit de periode 1997-2007.

De stabiliteit van het niveau van beperkingen is ook gebleken uit een meta-analyse van beperkingen in (trap)lopen en aan- en uitkleden over de periode 1991 tot 2005 (Van Gool et al., 2008). In die studie werden zelfgerapporteerde gegevens over beperkingen onder mensen van 55 jaar en ouder verzameld en geharmoniseerd uit de LASA studie, de MAASa studie, de Doetinchem Cohort Studie Cohort studie, het AVO onderzoek en uit de POLS, gezondheid en welzijn studie.

Percentage mensen met beperkingen in het horen stabiel

Het percentage mensen met beperkingen in het gehoorvermogen is stabiel gebleven over de periode 1997-2007 (zie figuren 2, 3 en 4). Dit geldt voor mannen en vrouwen uit alle leeftijdsklassen.

Percentage mensen met beperkingen in het zien neemt toe

Het percentage mensen met beperkingen in het gezichtsvermogen neemt sinds ongeveer 2001 toe (zie figuren 2, 3 en 4). Dit geldt met name voor mannen tussen 45 en 65 jaar en vrouwen vanaf 45 jaar.

Mobiliteitsbeperkingen kennen schommelend verloop onder vrouwen

Bij beperkingen in de mobiliteit is er in de periode 1997-2007 sprake van een schommelend verloop onder vrouwen (zie figuren 2, 3 en 4). Tot 2001 was er sprake van een daling in mobiliteitsbeperkingen onder vrouwen; daarna nemen deze weer toe, met een piek in 2004. Na 2004 nemen mobiliteitsbeperkingen weer af, behalve voor vrouwen uit de jongste leeftijdscategorie (25 tot 44 jaar).

ADL-beperkingen stabiel

Het voorkomen van beperkingen bij activiteiten van het dagelijks leven (ADL) is voor de bevolking van 65 jaar en ouder vrijwel stabiel in de periode 1997-2007. Voor de bevolking van 25 tot 64 jaar geldt dezelfde trend, alleen betreft het de periode 2001- 2007 (zie figuren 2, 3 en 4). Pas vanaf 2001 vraagt het CBS in de POLS, gezondheid en welzijn naar ADL-beperkingen onder mensen beneden de 55 jaar.

Figuur 1: Gestandaardiseerde trend in enigerlei beperking onder mannen en vrouwen, naar leeftijd, 1997-2007 op basis van 3-jaars voortschrijdend gemiddelde (Bron: CBS- POLS, gezondheid en welzijn).

Geïnstitutionaliseerde bevolking steeds vaker met beperkingen

Lichamelijke beperkingen onder ouderen in verzorgingshuizen nemen toe. Indien verschillende onderzoeken met elkaar vergeleken worden blijkt dat er over de jaren 1982-2000 een significante toename van 2,5% per jaar bestaat. Deze toename geldt voor zowel gehoor-, mobiliteits-, als ADL-beperkingen. Gezichtsbeperkingen nemen niet toe (Van Herten et al., 2002a). Voor verpleeghuizen hebben we geen gegevens kunnen achterhalen.

Figuur 2: Gestandaardiseerde trends in beperkingen, onder mannen en vrouwen van 25 tot 45 jaar, gebaseerd op het 3-jaarlijks voortschrijdend gemiddelde in de periode 1997-2007 (Bron: CBS-POLS, gezondheid en welzijn).

Figuur 3: Gestandaardiseerde trends in beperkingen, onder mannen en vrouwen van 45 tot 65 jaar, gebaseerd op het 3-jaarlijks voortschrijdend gemiddelde in de periode 1997-2007 (Bron: CBS-POLS, gezondheid en welzijn).

Figuur 4: Gestandaardiseerde trends in beperkingen, onder mannen en vrouwen van 65 jaar en ouder, gebaseerd op het 3-jaarlijks voortschrijdend gemiddelde in de periode 1997-2007 (Bron: CBS-POLS, gezondheid en welzijn).

Bronnen en Literatuur

Bronnen

AVO. Aanvullend Voorzieningengebruik Onderzoek (SCP)
Doetinchem Cohort Studie. Monitoringsstudie onder bewoners van Doetinchem. Voortzetting van Peilstation HVZ en MORGEN. Uitgevoerd door het RIVM vanaf 1998
LASA. Longitudinal Aging Study Amsterdam (VU)
MAAS. Maastricht Aging Study.
POLS, gezondheid en welzijn. Permanent Onderzoek Leefsituatie, gezondheid en welzijn (CBS)

Literatuur

Herten LM van, Oudshoorn K, Perenboom RJM, Mulder YM, Hoeymans N.Gezondheidstoestand van bewoners van instellingen. TNO-Rapport PG/VGZ/2002.041. Leiden: TNO, 2002a.
Van Gool CH, Picavet HSJ, Deeg DJH, De Klerk MMY, Nusselder WJ, Hoeymans N.Oudere van nu gezonder dan 15 jaar geleden? Trends in lichamelijke beperkingen. Tijdschrift voor gerontologie en geriatrie 2008; 39(4): 31

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

ADL: Activiteiten van het dagelijks leven
CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek; URL: http://www.cbs.nl
CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek (Statistics Netherlands)
POLS: Permanent Onderzoek Leefsituatie (Statistics Netherlands Permanent Survey of Living Conditions)

Gool CH van (RIVM), Hoeymans N (RIVM), Picavet HSJ (RIVM). Neemt het aantal mensen met beperkingen toe of af? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Functioneren en kwaliteit van leven\Lichamelijk functioneren, 7 december 2009.