Ga direct naar: inhoud, subnavigatie, service menu, zoeken

Bevolking

Geografische verschillen

Bevolking: Zijn er in Nederland verschillen naar regio?

Bevolkingsomvang Leeftijdsopbouw bevolking

Bevolkingsomvang

Bevolkingsafname in periferie, groei in Randstad

Terwijl de Nederlandse bevolking als geheel zal afnemen na 2040, is in sommige regio's aan de randen van Nederland de afname al begonnen. Het gaat hierbij om Oost-Groningen, Delfzijl en omgeving en Zuid-Limburg. Ook in enkele andere regio's aan de randen van Nederand is sprake van lichte afname van de bevolking, zoals de Achterhoek, Zeeuws-Vlaanderen en Noord-Friesland. Volgens de regionale bevolkingsprognose 2011-2040 van CBS en PBL zal in 2040 in ruim een derde van de Nederlandse gemeenten de bevolking afgenomen zijn. Daarentegen zullen de centrale delen van Nederland en met name de Randstad juist groeien. De krimp ontstaat onder andere door vergrijzing en doordat jongeren vanuit deze regio's wegtrekken naar centralere delen van Nederland vanwege werk of studie De Jong & Van Duin, 2011b.

Zie ook:

Interne link naar document Bevolking: wat zijn de belangrijkste verwachtingen voor de toekomst?

Hoogste bevolkingsdichtheid in Den Haag

De hoogste bevolkingsdichtheden in Nederland zijn te vinden in de grote steden. Met name in de Randstad bestaan grote clusters van hoge dichtheden. In 2012 had de gemeente Den Haag de hoogste bevolkingsdichtheid van Nederland met 6.131 inwoners per vierkante kilometer. De gemeente Schiermonnikoog had de laagste bevolkingsdichtheid met 21 inwoners per vierkante kilometer. De gemiddelde bevolkingsdichtheid in Nederland was 496 inwoners per vierkante kilometer.

Zie ook: atlas Bevolkingsdichtheid per gemeente 2012

Hoogste bevolkingsgroei in Flevoland

Flevoland had met 1,1% de hoogste bevolkingsgroei van Nederland in 2010. Ter vergelijking: de gemiddelde bevolkingsgroei van Nederland was 0,5%. De hoge bevolkingsgroei in Flevoland wordt enerzijds veroorzaakt door een sterke natuurlijke groei; de provincie heeft een hoog vruchtbaarheidscijfer. Anderzijds heeft Flevoland een sterk positief migratiesaldo. Ook de provincies Utrecht, Noord-Holland en Zuid-Holland hadden in 2010 een bovengemiddelde bevolkingsgroei.

Kleine bevolkingsafname in provincie Limburg

In 2010 was de provincie Limburg de enige provincie met bevolkingsafname. De afname bedroeg 0,01%. De andere provincies kenden een groei tussen 0,03% en 1,1%. De afname in de provincie Limburg komt vooral doordat het aantal geboorten kleiner was dan het aantal overledenen. Limburg heeft sinds 2002 een afnemend aantal inwoners. De provincie Zuid-Holland had in 2006 eenmalig te maken met bevolkingsafname.

Zie ook:

atlas Bevolkingsgroei per gemeente 2007-2011

atlas Geboorteoverschot per gemeente 2007-2011

atlas Migratiesaldo per gemeente 2007-2011

Leeftijdsopbouw bevolking

Regionale verschillen in vergrijzing toegenomen

In de periode 2005-2009 is het verschil in vergrijzing toegenomen tussen gebieden met sterke aantrekkingskracht en gebieden met een negatieve aantrekkingskracht (Latten & Kooiman, 2011). In regio's met negatieve aantrekkingskracht groeide het aandeel 65-plussers tot ruim 16%, terwijl de vergrijzing in groeigebieden juist achterbleef (tot minder dan 14% 65-plussers). De verschillen worden veroorzaakt door respectievelijk afname en toename van het aandeel jongeren. Zo trokken sterk aantrekkende regio's in de periode 2005-2009 jonge nieuwkomers aan uit zowel binnen- als buitenland en in gebieden met negatieve aantrekkingskracht trok jeugd juist weg (Latten & Kooiman, 2011).

Sterkste vergrijzing aan de randen

Over het algemeen is Nederland het sterkst vergrijsd aan de randen, zoals Zuid-Limburg, Zeeuws-Vlaanderen en Oost-Groningen. In de komende decennia neemt de vergrijzing hier het snelst toe. Verwacht wordt dat in deze gebieden al rond 2025 25% van de bevolking 65-plusser is (Garssen, 2011). Volgens de prognose bereikt Nederland als geheel dit percentage in het jaar 2033.

Provincie Zeeland sterk vergrijsd

Vergelijken we de vergrijzing tussen provincies, dan had Zeeland in 2012 met 20% het hoogste percentage 65-plussers. Daarna volgen Limburg en Drenthe. Flevoland had met 10% het laagste aandeel 65-plussers. Het Nederlandse gemiddelde lag op 16% (zie figuur 1). De vergrijzing in Zeeland komt enerzijds door het relatief lage aantal jongeren. Al in de jaren zestig en zeventig ontstond een uitstroom van jongeren uit de provincie. Anderzijds is Zeeland een populaire woonlocatie voor met name de jongere ouderen (55-plussers).

Zie ook: atlas Ouderen per gemeente 2011

Laren hoogste, Almere laagste grijze druk

Op 1 januari 2011 had de gemeente Laren het hoogste aantal 65-plussers in verhouding tot de beroepsbevolking (20-64-jarigen). De grijze druk was in Rozendaal 51,0%. De laagste grijze druk was in de gemeente Almere met 12,1%. De gemiddelde grijze druk in Nederland was op 1 januari 2011 25,6%.

Zie verder: atlas Grijze druk per gemeente 2011

Figuur 1: Bevolkingsopbouw naar leeftijd per provincie, 2012 (meetpunt 1 januari) (Bron: CBS Bevolkingsstatistiek).

Bevolkingsopbouw naar leeftijd per provincie, 2011

Naar boven

Aandeel jongeren in Flevoland het hoogst

In 2011 was 23,5% van de bevolking in Nederland in de leeftijd van 0-19 jaar. De provincie met het hoogste aandeel jongeren is Flevoland, waar 28% van de bevolking jonger is dan twintig jaar. Daarna volgen de provincies Overijssel, Utrecht, Friesland en Gelderland. De gemeente Urk kent het hoogste aandeel jongeren; hier is vier op de tien inwoners jonger dan twintig jaar. Daarna volgt Staphorst (32,8%). Kerkrade heeft het laagste percentage jongeren met 17,3%, direct gevolgd door Vaals met 17,5%.

Zie ook: atlas Jongeren per gemeente 2011 en atlas Groene druk per gemeente 2011

Bronnen en Literatuur

Bronnen

CBS Bevolkingsstatistiek. Geeft demografische informatie over de omvang van de bevolking (op een bepaald tijdstip) en haar samenstelling naar verschillende demografische kenmerken (zoals samenstelling naar leeftijd, geslacht, burgerlijke staat en herkomst) en veranderingen hierin.

Literatuur

Garssen J.Demografie van de vergrijzing. Den Haag/ Heerlen: CBS, 2011.
Jong A de, Duin C van.Regionale bevolkings- en huishoudensprognose 2011-2040: sterke regionale contrasten. Den Haag, 2011b.
Latten J, Kooiman N.Aantrekkingskracht van regio's en demografische gevolgen. Den Haag/ Heerlen: CBS, 2011.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek; URL: http://www.cbs.nl
PBL: Planbureau voor de Leefomgeving; URL: http://www.pbl.nl

Definities

Bevolkingsdichtheid: Aantal inwoners per vierkante kilometer.
Bevolkingsgroei: De bevolkingsgroei bestaat uit vier componenten: geboorte, sterfte, immigratie en emigratie. Op het niveau van provincies en gemeenten spelen ook binnenlandse verhuizingen een rol.
Grijze druk: Verhouding van het aantal ouderen ten opzichte van het aantal mensen in de productieve leeftijdsgroep: het aantal personen van 65 jaar en ouder gedeeld door het aantal personen van 20 tot en met 64 jaar.
Natuurlijke groei: Het aantal levendgeborenen minus het aantal overledenen. Als de groei positief is, is er sprake van natuurlijke aanwas; bij negatieve groei van natuurlijke krimp.
Vruchtbaarheidscijfer: Gemiddeld aantal levendgeboren kinderen per vrouw. Schatting voor het gemiddeld aantal kinderen dat een vrouw krijgt indien de in een bepaald jaar of voor een bepaald geboortecohort waargenomen leeftijdsspecifieke vruchtbaarheidscijfers gedurende haar leven zouden gelden. Het cijfer wordt berekend door het aantal in een jaar geboren kinderen per leeftijdsjaar van de moeder te delen op het totaal aantal vrouwen van die leeftijd, en vervolgens de uitkomsten hiervan te sommeren over de vruchtbare levensjaren.

Verweij A (RIVM), Sanderse C (RIVM), Beer J de (NIDI). Bevolking: Zijn er in Nederland verschillen naar regio? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Bevolking, 27 januari 2012.