Vergrijzing: Wat waren de belangrijkste ontwikkelingen in het verleden?

Sterke toename aantal ouderen

De leeftijdssamenstelling van de bevolking in Nederland verandert geleidelijk vooral vanwege een toenemend aantal ouderen. In de twintigste eeuw is het aantal 65-plussers in Nederland meer dan verachtvoudigd: van 0,3 miljoen in 1900 tot 2,6 miljoen in 2011 (zie figuur 1). Daarmee nam het aandeel 65-plussers in de totale bevolking toe van 6% naar 16%. De dubbele vergrijzing, de toename van het aandeel 80-plussers binnen de groep van 65-plussers, steeg nog meer: van bijna 11% in 1900 naar 26% in 2011 (van 35.000 tot 668.000).

In het afgelopen decennium was de toename van 65-plussers onder mannen twee keer zo groot als onder vrouwen. Dit verschil komt door seksespecifieke trends in de sterfterisico's (Garssen, 2011). Zie ook: Sterfte en Levensverwachting.

Grijze druk sinds 1900 meer dan verdubbeld

Sinds 1900 is de grijze druk verdubbeld van 12% in 1900 naar 26% in 2011. De grijze druk geeft de verhouding aan tussen het aantal 65-plussers en 20-64-jarigen. Het geeft inzicht in de verhouding van het aantal ouderen tot het werkende deel van de bevolking, die de lasten van de vergrijzing moet opvangen. In het begin van de 20^e eeuw waren er voor elke oudere nog negen potentiële arbeidskrachten (20-64-jarigen). In 2011 zijn er voor elke oudere bijna vier potentiële arbeidskrachten.

Oorzaken van vergrijzing

De belangrijkste oorzaken van de in gang gezette vergrijzing zijn:

• Daling van de vruchtbaarheid: door een afname van het kindertal stijgt het aandeel ouderen in de bevolking. Een geboortegolf in het verleden leidt tot een bevolking met veel ouderen in de toekomst. Zie ook: Geboorte.
• Stijging van de levensverwachting: doordat mensen gemiddeld langer leven, neemt het aandeel ouderen in de bevolking toe. Zie ook: Levensverwachting en Levensverwachting bij 65 jaar per gemeente.