Scholing en opleiding: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Europees gezien is percentage hoogopgeleiden in Nederland bovengemiddeld

In vergelijking met andere landen van de Europese Unie (EU) ligt Nederland boven het EU-27 en EU-15 gemiddelde wat betreft het percentage mensen van de bevolking dat hoogopgeleid is. In Nederland heeft 33% van de bevolking (25-64 jaar) een studie op het niveau van hbo of universiteit voltooid als hoogste opleiding (zie figuur 1; Eurostat, 2010). Vooral in Scandinavische landen is het aandeel hoogopgeleiden in de bevolking groot. In Finland en Denemarken is zo'n 35% van de bevolking hoogopgeleid. In Malta en Roemenië is het percentage hoogopgeleiden met 13% het laagst. Daarna volgen Italië en Portugal met ongeveer 15% (Eurostat, 2010).

Toename hoogopgeleiden in Europa

Vergelijking van het opleidingsniveau van verschillende generaties geeft een beeld van de ontwikkeling in opleidingsniveau op langere termijn. In alle EU-27 landen is het aantal laagopgeleiden over de generaties heen gedaald en het aantal hoogopgeleiden gestegen. Het percentage hoogopgeleiden in de leeftijdsgroep van 25-34 jaar is in de meeste gevallen hoger dan het percentage hoogopgeleiden in de totale leeftijdsgroep van 25-64 jaar (zie figuur 1). Dit duidt op een toename van het percentage mensen met een hoge opleiding.

In veel EU-landen meer hoogopgeleide vrouwen dan mannen: verschil in Nederland relatief klein

In veel EU-landen is een aanzienlijk verschil tussen het aantal hoogopgeleide vrouwen en mannen in de leeftijdsklasse van 25-34 jaar. In Nederland is dit verschil ongeveer 6% en dit is kleiner dan gemiddeld (zie figuur 2; Eurostat, 2010). Het verschil is het grootst in Letland, Finland en Estland en het kleinst in Duitsland, Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk. In alle landen is het percentage hoogopgeleide vrouwen van 25-34 jaar groter dan het percentage hoogopgeleide mannen in dezelfde leeftijdsgroep.

In 2008 in vrijwel alle EU-landen meer vrouwen dan mannen afgestudeerd in hoger onderwijs

Het aantal vrouwelijke afgestudeerden in het hoger onderwijs was in 2008 in vrijwel alle EU-27 landen groter dan het aantal mannelijke afgestudeerden. In de voormalige oostbloklanden Letland, Estland, Hongarije, Litouwen en Polen zijn in 2008 bijna 2-2,5 keer meer vrouwen dan mannen afgestudeerd in het hoger onderwijs (zie figuur 3). In Nederland, Ierland, Frankrijk, Oostenrijk en Luxemburg is het minste verschil te zien tussen het aantal afgestudeerde mannen en vrouwen in het hoger onderwijs.

Percentage voortijdig schoolverlaters in Nederland onder EU-gemiddelde

In Nederland ligt het percentage voortijdig schoolverlaters met bijna 11% iets onder het gemiddelde van de EU-27 en EU-15 (zie figuur 4). Het gemiddelde van de EU-27, en vooral van de EU-15, wordt echter wel sterk negatief beïnvloed door de landen met hoge percentages schoolverlaters. Het percentage voortijdige schoolverlaters is het hoogst in enkele Zuid-Europese landen: Malta (37%), Portugal (31%) en Spanje (31%). De drie landen waar dat percentage het laagst ligt, zijn Slowakije, Polen en Tsjechië (5%). Onder voortijdig schoolverlaters worden 18-24-jarigen verstaan die geen startkwalificatie voor de arbeidsmarkt hebben (een afgeronde beroepsopleiding op mbo-2-niveau of een havo/vwo-diploma) en die geen opleiding volgen (Eurostat, 2010).

ECHI-indicator

ECHI indicatoren (European Community Health Indicators) worden gebruikt om de volksgezondheid in de EU te monitoren en te vergelijken. Het Kompas maakt bij de internationale vergelijkingen waar mogelijk gebruik van ECHI. Deze grafiek gaat over ECHI indicator 6. Population by eduction.

Figuur 1: Vijf landen met hoogste en laagste percentage mensen van 25-34 en 25-64 jaar met hoger onderwijs als hoogst voltooide opleiding in EU-27, 2009 (Bron: Eurostat, 2010).

Vijf landen met hoogste en laagste percentage mensen van 25-34 en 25-64 jaar met hoger onderwijs als hoogst genoten opleiding in de EU-27, 2009

Figuur 2: Vijf landen met grootste en kleinste sekseverschillen binnen het percentage hoogopgeleiden van 25-34 jaar in de EU-27, 2009 (Bron: Eurostat, 2010). Gesorteerd naar grootte van het sekseverschil.

Figuur 3: Vijf landen met het meeste en het minste aantal vrouwen per 100 mannen die in 2008 afgestudeerden in het hoger onderwijs in de EU-27 (Bron: Eurostat, 2010).

Figuur 4: Vijf landen met hoogste en laagste percentage voortijdig schoolverlaters in de EU-27^a, 2009 (Bron:Eurostat, 2010).

Vijf landen met hoogste en laagste percentage voortijdig schoolverlaters in de EU-27, 2009

^a Slovenië weggelaten omdat de gegevens niet betrouwbaar zijn.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Eurostat. Statistische Database van de Europese Unie

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

EU: Europese unie
EU-15: De 15 landen die vóór 1 april 2004 de Europese Unie vormden; België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
EU-25: De 25 landen die tussen 1 april 2004 en 1 januari 2007 de Europese Unie vormden; België, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
EU-27: De 27 landen die vanaf 1 januari 2007 de Europese Unie vormen.; België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
hbo: Hoger beroepsonderwijs

Harbers MM (RIVM). Scholing en opleiding: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Bevolking\Scholing en opleiding, 25 maart 2011.