Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Migratie
Migratie samengevat

Nederland heeft vestigingsoverschot

In 2010 vestigden zich ruim 154.000 personen vanuit het buitenland in Nederland. In tegengestelde richting verlieten ruim 121.000 personen Nederland. Als gevolg van migratie vestigden zich dus per saldo ongeveer 33.000 mensen in Nederland. Dat is 2,0 per 1.000 inwoners. Hiermee heeft Nederland een vestigingsoverschot.

Bijna vier op de tien immigranten geboren in EU-land

Van alle immigranten in 2010 werd bijna 30% gevormd door Nederlanders zelf, die bijvoorbeeld terugkomen na emigratie. Ongeveer 38% van alle immigranten was geboren in een EU-land (exclusief Nederland). En van alle immigranten was 34% geboren in een niet-westers land en 47% in een westers land (exclusief Nederland).

Sinds 2006 toename immigratie

De laatste jaren steeg het aantal immigranten, van 101.000 in 2006 naar ruim 154.000 in 2010. De grootste stijging deed zich voor in de periode 2007-2008 (van 117.000 naar 144.000 immigranten). Terwijl Nederland in de periode 2003-2007 een emigratieland was, werd Nederland vanaf 2008 weer een immigratieland.

De toename van het aantal immigranten komt vooral door de sterke toename van het aantal arbeidsmigranten. Daarbij was vooral een stijging van immigranten uit EU-landen en uit Azië te zien. De lichte toename van immigranten in 2010 komt vooral door immigranten uit de EU, zowel uit de oude als nieuwe lidstaten.

Immigratiemotieven verschillen per geboorteland

Het immigratiemotief hangt samen met het geboorteland van de immigranten. Arbeid is het belangrijkste motief voor immigranten die geboren zijn in een EU-land. Voor immigranten uit Turkije en Marokko zijn gezinsvorming en gezinshereniging de belangrijkste redenen. Voor immigranten uit India en de voormalige Sovjet-Unie waren arbeid en gezinshereniging/-vorming bijna even belangrijke motieven. En voor immigranten uit Somalië en Irak is 'asiel' de voornaamste reden om naar Nederland te komen.

Ontwikkelingen in migratiemotief

Sinds 2007 is 'arbeid' de belangrijkste reden voor niet-Nederlanders om naar Nederland te immigreren. In de decennia daarvoor was gezinsmigratie nog de voornaamste factor. Ook is het karakter van arbeidsmigranten veranderd. De klassieke arbeidsmigranten van de jaren zestig en zeventig brachten een grootschalige gezinshereniging op gang. Dit is vooralsnog niet te zien bij de nieuwe arbeidsmigranten.

Nederland blijft voorlopig een immigratieland

Naar schatting zal Nederland de komende decennia een positief migratiesaldo houden en daarmee een immigratieland blijven (meer mensen komen naar Nederland dan dat er vertrekken). Dit komt hoofdzakelijk doordat het aantal arbeidsmigranten structureel hoog blijft. Er ontstaat een vervangingsvraag op de arbeidsmarkt als de babyboomgeneratie de arbeidsmarkt gaat verlaten en een relatief kleine generatie schoolverlaters de openvallende plaatsen moet opvullen. Hierdoor zal de immigratie een nieuwe impuls krijgen. Omdat er ook vergrijzing optreedt in de overige EU-landen zal op langere termijn het aantal Aziatische immigranten toenemen.

Nederlands migratiesaldo iets boven EU-gemiddelde

Het Nederlandse migratiesaldo (immigratie minus emigratie) ligt in 2010 iets boven het gemiddelde van de EU-27. Sinds de jaren tachtig is het migratiesaldo in de EU-landen gestaag toegenomen. Dit betekent dat het aantal immigranten ten opzichte van het aantal emigranten steeds groter wordt. Hoewel het Nederlandse migratiesaldo voor het grootste deel de trend van de EU-27 volgt, week Nederland tussen 2002 en 2007 sterk af van de gemiddelde trend. In die periode daalde het migratiesaldo in Nederland sterk en lag het saldo ver beneden het EU-gemiddelde.

Ervaren gezondheid vluchtelingen minder goed

Vluchtelingen hebben een minder goede ervaren gezondheid dan autochtone Nederlanders. Van de vluchtelingen ervaart 41% zijn of haar gezondheid als minder dan goed. Onder autochtonen is dat 15%. Er is geen verhoogde totale sterfte onder asielzoekers ten opzichte van de Nederlandse bevolking. Sterfte aan infectieziekten en parasitaire ziekten, ziekten van bloed en bloedvormende organen, aangeboren afwijkingen en externe oorzaken (waaronder suïcide en verdrinking) is hoger onder asielzoekers. Daarentegen is de sterfte onder asielzoekers lager aan kanker, hart- en vaatziekten, ziekten aan de luchtwegen, maag- en darmziekten en neurologische ziekten. Kinderen die pas geïmmigreerd zijn uit een niet-westers land, waaronder Somalië, Irak, Iran en Afghanistan, lopen een drie keer zo groot risico om te verdrinken als autochtone kinderen.

.
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.