Geboorte: Wat is de samenhang met gezondheid en zorg?

Zwangerschap op latere leeftijd Tienerzwangerschap

Zwangerschap op latere leeftijd

Toename medische zorg door hogere leeftijd moeders

Vrouwen die op latere leeftijd een kind krijgen, hebben een grotere kans op medische complicaties (Cleary-Goldman et al., 2005), en daarmee op medische zorg. Er zijn steeds meer vrouwen die op latere leeftijd moeder worden. Rond 1980 kreeg ongeveer 0,5% van de vrouwen van 38 jaar en ouder hun eerste kind. Sindsdien is het aandeel vrouwen dat boven de 38 jaar een eerste kind krijgt, toegenomen tot 6% in 2010 (zie ook: Wat waren de belangrijkste ontwikkelingen in het verleden?). In de praktijk zien we de volgende effecten voor de medische zorg (Cleary-Goldman et al., 2005; Joseph et al., 2005; Garssen & Van der Meulen, 2004b; Den Ouden et al., 1997; RVZ, 2009b):

Een groter beroep op infertiliteitbehandelingen.
Meer miskramen.
Meer meerlingen.
Meer zwangerschapscomplicaties.
Meer interventies zoals inleiding van de baring en keizersneden.
Meer perinatale sterfte (zie figuur 1).
Meer borstkanker op termijn. Zie ook: Welke factoren beïnvloeden de kans op borstkanker?
De kans op chronische aandoeningen (diabetes, hart- en vaatziekten) neemt toe naarmate de vrouw ouder is, met mogelijk gevolgen voor de uitkomsten van de zwangerschap (Bonsel et al., 2010).

Figuur 1: Gemiddeld aantal doodgeborenen per 1.000 geborenen per jaar naar leeftijd moeder, 1999-2008 (Bron: CBS Bevolkingsstatistiek).

Aantal doodgeborenen naar leeftijd moeder, 1999-2008

Tienerzwangerschap

Meer risico's op vroeggeboorte, perinatale sterfte en zuigelingensterfte

Tienermoeders hebben een hoger risico op vroeggeboorte, perinatale sterfte en zuigelingensterfte (zie figuur 1). Dit heeft waarschijnlijk niet zozeer te maken met fysiologische eigenschappen, maar meer met de volgende factoren:

Lagere sociaaleconomische positie.
Afwezigheid van een partner.
Relatief hoge prevalentie van seksueel overdraagbare aandoeningen.

Deze factoren hangen op hun beurt sterk samen met etniciteit (Garssen & Van der Meulen, 2004),

Voor meer informatie zie:

Naar boven

Bronnen en Literatuur

Bronnen

CBS Bevolkingsstatistiek. Geeft demografische informatie over de omvang van de bevolking (op een bepaald tijdstip) en haar samenstelling naar verschillende demografische kenmerken (zoals samenstelling naar leeftijd, geslacht, burgerlijke staat en herkomst) en veranderingen hierin.

Literatuur

Bonsel GJ, Birnie E, Denktas S, Poeran J, Steegers EAP.Lijnen in perinatale sterfte. Signalementstudie Zwangerschap en Geboorte 2010. Rotterdam: Erasmus MC 2010.
Cleary-Goldman J, Malone FD, Vidaver J, Ball RH, Nyberg DA, Comstok CH, et al.FASTER Consortium. Impact of maternal age on obstetric outcome. Obstet Gynecol, 2005; 105(5 Pt 1): 983-90.
Garssen J, Meulen A van der.Ontwikkelingen rond de perinatale sterfte. CBS Bevolkingstrends, 3e kwartaal 2004. Voorburg/Heerlen: CBS, 2004.
Garssen J, Meulen A van der. Sterftekans allerjongsten ongunstig beïnvloed. CBS Webmagazine, 27 september 2004. Voorburg/Heerlen: CBS,2004b.
Joseph KS, Allen AC, Dodds L, Turner LA, Scott H, Liston R.The perinatal effects of delayed childbearing. Obstet Gynecol, 2005; 105(6): 1410-8.
Ouden L den, Verloove-Vanhorick P, Bruinse H.Zwangerschappen op oudere leeftijd: gevolgen voor moeder en kind. In: Beets G, Bouwens A, Schippers J (red.). Uitgesteld ouderschap. Amsterdam: Thesis Publishers, 1997; 41-7.
RVZ, Raad voor de Volksgezondheid en Zorg.Uitstel van ouderschap: medisch of maatschappelijk probleem? Den Haag: RVZ, 2009b.

Begrippen en afkortingen

Definities

Perinatale sterfte: Het aantal doodgeborenen na een zwangerschapsduur van 22, 24 of 28 weken of meer en sterfte in de eerste levensweek. Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 1.000 levend- en doodgeborenen (de perinatale sterfte is de som van doodgeboorte en vroeg neonatale sterfte).
Prevalentie: Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief.

Waelput AJM (RIVM). Geboorte: Wat is de samenhang met gezondheid en zorg? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Bevolking\Geboorte, 11 december 2011.