Begrippen

Ga direct naar: inhoud, subnavigatie, service menu, zoeken

Begrippen
Afkortingen

10-jaarsprevalentie: Het aantal mensen dat op 1 januari van een bepaald jaar nog in leven is en bij wie in de 10 jaar daaraan voorafgaand, de ziekte is gediagnosticeerd. Gebruikelijke maat in kankerregistratie.
95%-bi: Het 95%-bi (95%-betrouwbaarheidsinterval) geeft de onder- en bovengrens aan waartussen de werkelijke RII zich zeer waarschijnlijk (voor 95% zeker) bevindt. Wanneer het getal '1' niet in dit interval voorkomt, dan is de RII statistisch significant ofwel dan is er zeer waarschijnlijk sprake van een verschil tussen de hoogst- en de laagstopgeleiden.
A1-inzet: Spoedeisende rit in opdracht van de centralist van de MKA in geval van acute bedreiging van de vitale functies van de patiënt en in het geval dat dit gevaar pas na beoordeling door de ambulancebemanning ter plaatse kan worden uitgesloten.
A2-inzet: Rit in opdracht van de centralist van de MKA naar aanleiding van een zorgvraag waaruit blijkt dat geen sprake is van direct levensgevaar, maar waarbij de ambulance wel zo snel mogelijk ter plaatse dient te zijn.
Acrylamide: Een stof die ontstaat bij het verhitten van producten zoals het bakken van friet, brood en vlees. De stof is bij proefdieren kankerverwekkend gebleken en is mogelijk bij zeer hoge concentratie ook kankerverwekkend bij mensen.
Actieve coping: Het actief aanpakken van stress of de gevolgen daarvan. Actieve coping kan zowel op de oorzaak van stress als op emoties als gevolg van stress gericht zijn.
Actieve probleemgerichte coping: Het actief aanpakken van de oorzaak van stress. Bijvoorbeeld een plan van aanpak maken en volgen, informatie zoeken om het probleem op te lossen of hulp vragen.
Additief effect: Gelijktijdige werking van twee of meer factoren, waarbij het totale effect gelijk is aan de som van de afzonderlijke effecten van deze factoren.
Adenomen: Poliepen die een voorstadium van kanker kunnen zijn.
Albuminurie: De aanwezigheid van eiwit in de urine.
Alleenstaande: Persoon die alléén een (deel van een) woonruimte bewoont en zichzelf particulier voorziet in huisvesting en dagelijkse levensbehoeften.
Allel: Eén van de twee afzonderlijke kopieën van een gen op een chromosomenpaar.
Allergie: Er is sprake van allergie wanneer iemand zowel allergeen specifieke antistoffen ofwel Immunoglobuline E heeft (gesensibiliseerd is) als objectieve allergische symptomen vertoont na blootstelling aan het betreffende allergeen.
Allochtonen: Personen van wie ten minste één van de ouders in het buitenland is geboren.
Amblyopie: Verzwakt gezichtsvermogen ('lui oog').
Ambulante zorg: Alle zorg die patiënten krijgen zonder dat ze opgenomen zijn. Synoniem met extramuraal. Tegenover ambulant staat klinisch of intramuraal: de patiënt is dan wel opgenomen.
Anamnese: Wat een patiënt de arts over de klachten en medische voorgeschiedenis kan vertellen.
Antagonist: 1) Chemische stof die de werking van een andere stof opheft;
2) Stof die aan een receptor bindt, maar geen intrinsieke werking heeft. Het effect van deze sof wordt veroorzaakt door het blokkeren van de receptor, waardoor de endogene(lichaamseigen) stof minder kan binden en daardoor minder effect kan hebben.
A-segment: De prijzen van DBC's in het A-segment worden landelijk vastgesteld en zijn dus in ieder ziekenhuis gelijk. De prijzen van DBC's in het B-segment mogen ziekenhuizen zelf vaststellen. Hierover onderhandelen zij met verzekeraars.
Asymptomatische bacteriurie: De aanwezigheid van bacteriën in de urine, waarbij klachten van een urineweginfectie ontbreken.
Atherosclerose: Een vernauwing van de slagaders als gevolg van plaquevorming en trombusvorming. Een plaque is een verdikking van de bloedvatwand, bestaande uit een brij van witte-bloedcellen, gladde spiercellen, bloedplaatjes, bindweefsel, calcium (kalk) en vetten zoals cholesterol. Bij beschadiging van de plaque kunnen bloedplaatjes aanhechten en kunnen stolsels ontstaan (trombi). Deze kunnen het bloedvat ter plekke afsluiten. De gevolgen van deze bloedvatvernauwing (herseninfarct, hartinfarct, angina pectoris, perifeer vaatlijden) worden ook vaak tot het begrip atherosclerose gerekend.
Atopische aanleg: De erfelijke aanleg voor het krijgen van astma, hooikoorts en constitutioneel eczeem.
Atriumfibrilleren: Ongecoördineerd samentrekken van de afzonderlijke spiervezels van de boezem (voorkamer) van het hart doordat de elektrische activatie onregelmatig is.
AWBZ: Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (Exceptional Medical Expenses Act)
Bacterie: Eéncellig levend wezen zonder kern.
Beheersingsoriëntatie: Beheersingsoriëntatie is een subjectief gevoel van controle. Mensen zijn ofwel 'extern georiënteerd' (denken dat situaties hen overkomen door toeval) ofwel 'intern georiënteerd' (denken dat situaties ontstaan door hun eigen toedoen).
Beroepsbevolking: Tot de beroepsbevolking worden gerekend: personen (15-65 jaar) die: - ten minste 12 uur per week werken, of - werk hebben aanvaard waardoor ze ten minste 12 uur per week gaan werken, of - verklaren ten minste 12 uur per week te willen werken, daarvoor beschikbaar zijn en activiteiten ontplooien om werk voor ten minste 12 uur per week te vinden.
Beschut wonen: Woonvorm waarbij een aantal zelfstandige wooneenheden samen in een woongebouw is ondergebracht. Het is bedoeld voor diegenen die wel begeleiding en/of assistentie nodig hebben, maar geen 24-uurs toezicht.
Betrouwbaarheid: Betrouwbaarheid als persoonlijkheidskenmerk betekent zorgvuldig, ijverig en georganiseerd.
Betrouwbaarheid: Reproduceerbaarheid/herhaalbaarheid: de mate waarin bepalingen stabiel zijn in de tijd en tussen waarnemers/beoordelaars.
Bevolkingsdichtheid: Aantal inwoners per vierkante kilometer.
Bevolkingsgroei: De bevolkingsgroei bestaat uit vier componenten: geboorte, sterfte, immigratie en emigratie. Op het niveau van provincies en gemeenten spelen ook binnenlandse verhuizingen een rol.
Bezoekdiensten: Ook wel ‘activerend huisbezoek’ genoemd: uitgebreide vorm van huisbezoek met uitvoering door beroepskrachten.
Bijziendheid: Het onduidelijk zien van alles wat zich niet vlak bij het oog bevindt.
Bilharzia: Een infectieziekte die veroorzaakt wordt door parasitaire wormen. Een larve kan in oppervlaktewater de huid binnendringen en zich in de bloedvaten rond de darm of blaas ontwikkelen tot worm.
binge drinken: Het drinken van 5 glazen alcohol of meer bij één gelegenheid in de afgelopen 4 weken
B-inzet: Rit in opdracht van de centralist van de MKA naar aanleiding van een zorgvraag zonder A1- of A2-urgentie, waarbij een tijdstip is afgesproken voor het halen of brengen.
BNP: B-type Natriuretic Peptide
Bouwwijze gericht op beschermd of beschut wonen: De woningen dienen te voldoen aan de basiseisen uit het 'handboek voor toegankelijkheid' en traploos toegankelijk te zijn. De geclusterde bouwwijze biedt sociale veiligheid, hetgeen b.v. tot uitdrukking komt in een collectieve ingang tot het complex met toezicht; voorts dient het complex de mogelijkheid tot sociale contacten te bieden, waarbij voorzien is in een ruimte die (o.a.) de functie heeft van ontmoetingsruimte.
Bovendruk: De hoogte van de bloeddruk is afhankelijk van de weerstand die het bloed ondervindt als het in het lichaam wordt rondgepompt. Op het moment dat het hart samentrekt, wordt er meer bloed in de slagaders geperst en wordt de druk op de vaatwanden hoger.
Cariës-ervaring: Het totale aantal al dan niet behandelde cariëslaesies. Meestal worden cariëslaesies die niet verder gaan dan het glazuur daarbij buiten beschouwing gelaten.
Cariëslaesies: Witte of bruine vlekken op, of gaatjes in tanden en kiezen. Cariëslaesies kan men tellen per tandvlak (‘surface’) of per aangedaan gebitselement (‘tooth’). Vlakken/elementen met een caviteit (‘decayed’) worden afzonderlijk geteld, evenals gevulde vlakken/elementen (‘filled’) en vlakken/elementen die verloren gingen door cariës (‘missing’).
Case-finding: Opsporing van een ziekte bij een persoon met een verhoogd risico daarop, tijdens een contact in gezondheidszorg, waarbij de reden voor het contact a priori een andere is dan de op te sporen ziekte.
Categoriaal beschermingsbeleid: Een beleid van groepsgebonden of ‘categoriale’ bescherming voor asielzoekers. Kern van dit beleid is dat bepaalde landen worden aangewezen waar de situatie zéér gevaarlijk is dat terugkeer naar die landen niet verantwoord wordt geacht. Meestal worden landen aangewezen waar sprake is van een (burger)oorlog, zoals in het verleden in Bosnië, Kosovo, Afghanistan en Irak. Asielzoekers die kunnen aantonen dat zij afkomstig zijn uit één van de aangewezen landen kunnen in Nederland categoriale bescherming krijgen, totdat het land van herkomst weer veilig is.
Cholesterol: Zonder cholesterol kan het lichaam niet goed functioneren, echter een teveel is schadelijk. Het lichaam maakt zelf cholesterol aan in de lever, wat normaal gesproken precies genoeg is. Het cholesterol bestaat grotendeels uit LDL en HDL deeltjes. LDL-cholesterol kan zich gemakkelijk in de wanden van de slagaders nestelen en vernauwingen veroorzaken. Daarom heet het ook wel ‘slecht’ cholesterol. Het HDL voert het teveel aan cholesterol af naar de lever, die ervoor zorgt dat het in de darmen komt en via de ontlasting uitgescheiden wordt. HDL-cholesterol wordt ook wel ‘goed’ cholesterol genoemd.
Coeliakie: Overgevoeligheid van de darmen voor het eiwit gluten. Dit eiwit komt voor in graansoorten als tarwe, haver, rogge, gerst en spelt. Naast darmklachten zijn de meest voorkomende klachten: bloedarmoede, weinig eetlust, overgeven, huilerigheid, depressiviteit, humeurigheid, botontkalking, groeistoornissen, ondergewicht, dunne armen en benen.
Cohort: Een groep personen die op basis van een bepaalde karakteristiek is samengesteld en die in de loop van de tijd wordt gevolgd.
Collectivisme: Het vooropstellen van de gemeenschap in plaats van het individu.
Coloscopie: Het bekijken van de hele dikke darm met een kleine camera bevestigd op een buisvormig toestel.
Comorbiditeit: Iedere combinatie van twee of meer aandoeningen bij één persoon.
Complexgewijs zorg- en dienstenarrangement: Er zijn voor de bewoners van het complex afspraken gemaakt met een zorgaanbieder, voor het geval zich gezondheidsproblemen voordoen. In iedere woning bestaat de mogelijkheid van aansluiting op een alarmsysteem. Essentieel is dat in geval van nood hulp direct op gang komt en dat duidelijk is vastgelegd wie dit regelt. In het algemeen zal op gezette tijden in het complex een huismeester en/of een zorgcoördinator aanwezig zijn. Het aangeboden (facultatieve) dienstenarrangement omvat meer dan het in flatcomplexen gebruikelijke servicepakket (servicepluspakket).
Cure: Primair op genezing gerichte deel van de gezondheidszorg.
Dagopname: Bij opname in een ziekenhuis wordt onderscheid gemaakt tussen dagopnamen (of dagverpleging) en klinische opnamen. Bij dagopnamen gaat het om een aantal uren durende vorm van verpleging in een ziekenhuis in verband met het op dezelfde dag plaatsvinden van een onderzoek of behandeling.
Depressiecentrum: Instantie die zich inzet voor mensen met depressie en hun naasten. Het is onderdeel van het Fonds Psychische gezondheid. URL: http://www.depressiecentrum.nl
Determinant: Een factor die van invloed is op de gezondheid of, in termen van meetbare grootheden, op de gezondheidstoestand.
Diabetesfonds: URL: http://www.diabetesfonds.nl
Diabetische retinopathie: Netvliesaandoening die als complicatie kan voorkomen bij diabetespatiënten ten gevolge van schade aan de kleine bloedvaatjes van de ogen.
Differentiële diagnose: Het stellen van een diagnose door het afwegen van de waargenomen verschijnselen tegen die van verschillende bekende ziektebeelden.
Dossiercontact: Het aantal dossiercontacten is het aantal keer dat gegevens geregistreerd zijn in het dossier. De huisarts, assistente en praktijkondersteuner noteren gegevens over de zorg aan de patiënt in het elektronisch medisch dossier. Het gaat om consulten met de huisarts, visites van de huisarts aan de patiënt, contacten met de assistente, telefonische contacten, herhaalrecepten of administratieve handelingen ten behoeve van de zorg aan de patiënt zoals bijvoorbeeld het inschrijven van laboratoriumuitslagen of specialistbrieven.
Duplex: Het met ultrageluid zichtbaar maken van de bloedvaten.
ECDC: European Centre for Disease Prevention and Control
Eenpersoonshuishouden: Personen die alleen in een woonruimte zijn gehuisvest, of personen die met anderen eenzelfde adres bewonen maar een eigen huishouding voeren. Personen in inrichtingen, instellingen en tehuizen beschouwen we niet als eenpersoonshuishouden.
Eerstelijnszorg: O.a. huisartsenzorg, tandheelkundige zorg, paramedische zorg, verloskundigenpraktijken, algemeen maatschappelijk werk, eerstelijnspsychologen.
Effectiviteit: De mate waarin (vooraf) geformuleerde doelstellingen in de praktijk worden bereikt.
Emigratie: Vertrek uit Nederland naar het buitenland.
Emotiegerichte coping: Emotionele reacties om stress te verminderen. Voorbeelden hiervan zijn zichzelf verwijten maken, zich zorgen maken, wensen dat de situatie anders was en zich richten op de eigen tekortkomingen.
Emotionele ondersteuning: Voorbeelden van emotionele ondersteuning zijn: als anderen genegenheid tonen, een luisterend oor bieden, je opvrolijken, een duwtje in de goede richting geven, aansporen tot volhouden, je geruststellen of goede raad geven.
Ernstig overgewicht: Body Mass Index (BMI) ≥30 kg/m2.
Evidence-based medicine: Het consciëntieus en oordeelkundig gebruik van de huidige beste kennis van (klinisch) wetenschappelijk onderzoek voor de zorgverlening aan individuele patiënten.
Extramurale zorg: Zorg die buiten de muren van een instelling plaatsvindt.
Extraversie: Een persoonlijkheidskenmerk dat zich kenmerkt door gerichtheid op de omgeving. De extraverte persoon houdt zijn zintuigen gespitst om zoveel mogelijk input uit zijn omgeving te verzamelen om denkbeelden te vormen.
Fokusproject: 12 tot 15 woningen aangevuld met een centraal gelegen hulppost van waaruit 24 uur per dag via een intercom assistenten kunnen worden opgeroepen om ondersteuning te verlenen bij algemene dagelijkse levensverrichtingen (ADL).
Fotodynamische therapie: Een behandeling voor de vorm van leeftijdsgebonden maculadegeneratie waarbij nieuwe bloedvaatjes zijn gevormd (neovascularisatie). Het is een twee-staps behandeling, waarbij eerst via een infuus lichtgevoelige stof wordt toegediend. Deze stof hoopt zich op in de nieuw gevormde bloedvaatjes onder het centrale deel van het netvlies (gele vlek of macula). Vervolgens wordt de stof met een laser geactiveerd. Hierdoor komen moleculen vrij (zuurstofradicalen) die ter plaatse de binnenbekleding van de bloedvaatjes (de endotheelcellen) beschadigen met als gevolg afsluiting van de nieuw gevormde bloedvaatjes.
G27: De G27 omvat Alkmaar, Almelo, Amersfoort, Arnhem, Breda, Deventer, Dordrecht, Eindhoven, Emmen, Enschede, Groningen, Haarlem, Heerlen, Helmond, Hengelo, ’s-Hertogenbosch, Leeuwarden, Leiden, Lelystad, Maastricht, Nijmegen, Schiedam, Sittard-Geleen, Tilburg, Venlo, Zaanstad en Zwolle.
G4: De vier grootste steden van Nederland: Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht.
Geboorte: Bevallingen met een zwangerschapsduur van 28 of meer weken, ongeacht de levensvatbaarheid van de kinderen.
Geboortekliniek: Kliniek waar perinatale zorg aangeboden wordt, zoals verloskunde, gynaecologie en kraamzorg.
Geboorteoverschot: Levendgeborenen minus overleden personen
Geheugenpolikliniek: Multidisciplinair team in ziekenhuis dat zich bezighoudt met de (vroege) diagnostiek en begeleiding van patiënten met dementie.
Geïndiceerde preventie: Richt zich op mensen met beginnende klachten.
Gemengde huwelijkssluiting: Huwelijkssluiting tussen allochtoon en autochtoon.
Gen: Een bepaalde DNA-sequentie die codeert voor een specifiek eiwit. Elk gen heeft een vaste plaats (locus) op een chromosoom.
Gepercipieerde steun: Bij gepercipieerde steun gaat het om de mate waarin iemand verwacht steun te krijgen als dat nodig is.
Gerandomiseerde trial: Experimenteel onderzoek bij mensen om de werkzaamheid van (zorg)interventies aan te tonen waarbij een groep die de zorginterventie krijgt wordt vergeleken met een groep die de zorginterventie niet krijgt en waarbij het toeval bepaald in welke groep iemand terecht komt.
Gestandaardiseerde sterfte: Bij het gestandaardiseerd sterftecijfer zijn de effecten van de verschillen in de samenstelling van de bevolking naar omvang en leeftijd tussen de diverse jaren uitgeschakeld. De gemiddelde bevolking naar omvang en leeftijd van Nederland over 1990 heeft als standaardbevolking gediend.
Gezelschap: Sociale steun in de vorm van gezelschap is bijvoorbeeld als iemand je vraagt ergens aan mee te doen, zomaar opbelt of je aanspreekt voor een praatje, op bezoek komt, met je op stap gaat of je uitnodigt voor een feestje of etentje.
Gezinshereniging: De komst van gezinsleden van personen (immigranten) die legaal in Nederland verblijven. Deze term wordt gebruikt in het kader van gezinsmigratie.
Gezinsvorming: Huwelijkssluiting van een immigrant die legaal in Nederland verblijft met een partner uit het land van herkomst. Deze term wordt gebruikt in het kader van gezinsmigratie.
Gezondheidsraad: De Gezondheidsraad geeft de Nederlandse regering wetenschappelijke adviezen over vraagstukken op het gebied van de gezondheidszorg en de relatie tussen gezondheid en milieu. URL: http://www.gr.nl
Gingivitis: Ontstoken tandvlees.
Grijze druk: Verhouding van het aantal ouderen ten opzichte van het aantal mensen in de productieve leeftijdsgroep: het aantal personen van 65 jaar en ouder gedeeld door het aantal personen van 20 tot en met 64 jaar.
Groepsrisico: De kans op een ramp waarbij een groep personen in de buurt van een risicovolle activiteit om het leven komt.
Helmint: Worm die leeft als een parasiet (op of in en zich voedend ten koste van andere wezens).
Hemostase: Bloedstelping, waarbij stollingsfactoren in het bloed, zoals fibrinogeen en fibrinolytische factoren, een belangrijke rol spelen.
Hepatitis A virus: Een besmettelijk virus dat een ontsteking in de lever veroorzaakt. Het Hepatitis A virus wordt overgebracht door water en voedsel dat verontreinigd is met ontlasting waarin het virus zich bevindt.
Hersenbloeding: Beroerte ten gevolge van een gescheurd bloedvat in of rond de hersenen.
Herseninfarct: Beroerte ten gevolge van een afsluiting van een slagader die een deel van de hersenen van bloed voorziet.
Hoeveelheid verkregen steun: Dit is het aantal ondersteunende interacties dat plaatsvindt.
Huwelijksontbinding: Beëindiging van het huwelijk door overlijden of echtscheiding.
Hyperlipidemie: Een overmaat aan cholesterol of andere vetachtige stoffen in het bloed.
ICD: International Classification of Diseases
Immigratie: Vestiging in Nederland vanuit het buitenland.
Immuniteit: De bescherming tegen infectieziekten door aanwezigheid van antistoffen en/of gerichte activiteit van witte bloedcellen.Immuniteit kan passief of actief verkregen zijn; passief via de placenta in de zwangerschap of door toedienen van gammaglobuline, zoals bij verwondingen of bloedtransfusies; actieve immuniteit kan verkregen worden bij het doormaken van ziektes of door vaccinaties.
In vitro: In vitro (Latijn: in glas) is een term die wordt gebruikt voor biologische technieken die buiten het lichaam van het organisme worden toegepast.
Incidentie: Het aantal nieuwe gevallen van of nieuwe personen met een bepaalde ziekte in een bepaalde periode, absoluut of relatief.
Incubatie(tijd): De ontwikkeling (tijd) van het ziekteproces in de symptoomloze periode die ligt tussen het binnendringen van de ziekteverwekkers (besmetting) en ontstaan van ziektesymptomen.
Individualisme: Belang hechten aan persoonlijke onafhankelijkheid.
Informatieve ondersteuning: Als anderen laten merken wat zij van je verwachten, opbouwende kritiek geven, je laten begrijpen waarom je iets niet goed deed of andere informatie over je gedrag geven, dan is dit sociale steun in de vorm van informatieve ondersteuning.
Informele zorg: Onbetaalde en/of niet aan opleidings- en kwaliteitseisen gebonden zorg.
Instrumentele ondersteuning: Instrumentele ondersteuning houdt in dat anderen je ergens heen brengen, je iets lenen, informatie geven over waar je iets kunt krijgen, hulp geven in bijzondere gevallen als ziekte, advies geven bij huishoudelijke problemen of praktische hulp bieden zoals boodschappen voor je doen.
Interdentale reiniging: Het reinigen van de ruimte tussen de tanden en kiezen met behulp van een rager (ook wel spiraalborsteltje genoemd), floss of tandenstoker.
Intravasaal: Binnen een vat of vaten.
Intraveneus: In een ader.
Japanse encefalitis: Een virus dat een ontsteking van de hersenen kan veroorzaken. Dit virus wordt overgedragen door muggen.
Kandidaatgen: Een gen dat op een plek in het DNA (erfelijk materiaal) ligt, waarvan het vermoeden bestaat dat het een rol speelt bij een bepaalde erfelijke eigenschap of ziekte doordat de plek op het chromosoom, de expressie, het eiwitproduct, of de link met een bepaald fenotype hierop wijst.
Kleine woonvormen: Kleinschalige woonvoorzieningen met het karakter van Gezinsvervangende Tehuizen.
Klinische opname: Bij opname in een ziekenhuis wordt onderscheid gemaakt tussen dagopnamen (of dagverpleging) en klinische opnamen. Klinische opnamen betreffen de ziekenhuisopnamen die meestal langer dan één dag duren.
Korrelatie: Stichting die hulp biedt bij psychische en sociale problemen, zowel telefonisch als via internet. URL: http://www.korrelatie.nl
Kortdurende functiebeperkingen: Dat men ten gevolge van ziekte of verwonding de afgelopen 14 dagen rustig aan moest doen.
KWF Kankerbestrijding: URL: http://www.kwfkankerbestrijding.nl
Lactose-intolerantie: Ook wel melkintolerantie genoemd. Het enzym lactase is verantwoordelijk voor de afbraak en opname van lactose (melksuiker) in de darm. Bij het ontbreken van dit enzym kan de lactose die van nature in melk voorkomt niet afgebroken worden en kunnen er darmklachten ontstaan.
Leptospirose: Een infectieziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie die zich in oppervlaktewater en modder verspreidt en via wondjes of slijmvliezen het lichaam kan binnendringen.
Levendgeborene: Kinderen die na geboorte enig teken van leven hebben vertoond, ongeacht de zwangerschapsduur.
Levensverwachting: Het gemiddeld aantal nog te verwachten levensjaren op een bepaalde leeftijd.
Lijstpatiënten: Patiënten met een aandoening die voorkomt op de niet-limitatieve lijst met aandoeningen voor langdurige of intermitterende fysiotherapie, oefentherapie Cesar of oefentherapie Mensendieck.
LMR: Landelijke Medische Registratie (National Medical Register, Prismant)
Lobulaire: Borsttumoren van het lobulaire type zijn ontstaan in de melkkliertjes en groeien meestal verspreid door de borst.
Locus: Positie op een chromosoom waarop zich één gen, maar soms ook meerdere genen bevinden.
Lymfocyten: Type witte bloedcellen, voorkomend in bloed, lymfe en lymfoïde organen. B-lymfocyten zijn cellen die zich ontwikkelen tot cellen die antistoffen produceren. T-lymfocyten zijn cellen die betrokken zijn bij de immuunreacties.
Maatmaninkomen: Het inkomen dat gezonde personen met soortgelijke opleiding of ervaring verdienen met gangbare arbeid, op dezelfde plek als waar de aanvrager van de arbeidsongeschiktheidsuitkering werkt of werkte, of in de omgeving daarvan.
Malariaprofylaxe: Tabletten die oraal worden ingenomen om malaria te voorkomen of minder ernstig te laten verlopen.
Mammografie: Röntgenfoto van borst.
Mantelzorg: Informele hulp die vrijwillig en onbetaald wordt gegeven.
Matig alcoholgebruik: 1 tot 3 glazen alcohol per dag voor mannen en 1 tot 2 glazen voor vrouwen.
Meerpersoonshuishouden: Een particulier huishouden bestaande uit twee of meer personen.
Meta-analyse: Een kwantitatieve methode om op basis van aanwezige informatie tot een globale conclusie te komen, bijvoorbeeld een nauwkeuriger schatting van de grootte van het effect van een behandeling of interventie.
Mitochondrium: Celorganel dat belangrijk is voor de energielevering en de stofwisseling van de cel.
Moedersterfte: Aantal vrouwen overleden ten gevolge van complicaties van zwangerschap, bevalling en kraambed (binnen 42 dagen na beëindiging van een zwangerschap). Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 100.000 levendgeborenen.
Morbiditeit: Ziekte in een populatie.
Mortaliteit: Hier gebruikt als overkoepelend begrip voor sterfte, verloren levensjaren en levensverwachting.
Multimorbiditeit: Iedere combinatie van twee of meer aandoeningen bij één persoon.
Multiplicatief effect: Gelijktijdige werking van twee of meer factoren, waarbij het totale effect gelijk is aan het product van de afzonderlijke effecten van deze factoren.
Mycotoxinen: Giftige stoffen die worden gevormd door schimmels. Ze kunnen voorkomen in levensmiddelen. Onder meer Aflatoxine B1, B2, G1 en G2, Citrinine, Ochratoxine en Ergotalkaloïden behoren tot de groep van mycotoxinen en komen voor in (aard)noten, mais, oliezaden, gerst, rijst, sorhum, granen en koffie. Mycotoxinen zijn zeer stabiele verbindingen die de meeste bewerkings- en verwerkingsprocessen weerstaan. Dit betekent dat het mycotoxine nog aanwezig kan zijn terwijl de producerende schimmel niet meer wordt teruggevonden. Bovendien kunnen mycotoxinen via verschillende wegen de voedselketen binnendringen. Naast een primaire besmetting via producten die bestemd zijn voor directe consumptie, is ook secundaire besmetting mogelijk. Een mycotoxine kan bijvoorbeeld terechtkomen in vlees of melk van dieren die werden gevoed met besmet veevoeder. Aflatoxine M1 kan voorkomen in melk of afgeleide zuivelproducten als gevolg van de aanwezigheid van aflatoxinen van de B- of de G-groep in het veevoeder.
Natuurlijke groei: Het aantal levendgeborenen minus het aantal overledenen. Als de groei positief is, is er sprake van natuurlijke aanwas; bij negatieve groei van natuurlijke krimp.
Negatieve sociale interacties: Voorbeelden van negatieve sociale interacties zijn anderen die koel reageren, afspraken niet nakomen, afkeurende opmerkingen of verwijten maken, je onrechtvaardig behandelen, onredelijke eisen stellen en bemoeizuchtig zijn.
Neonatale sterfte: Aantal overledenen in de eerste 4 levensweken. Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 1.000 levendgeborenen.
netto arbeidsparticipatie: Het aandeel van de potentiële beroepsbevolking (bevolking van 15-65 jaar) dat een betaalde baan heeft. Werklozen worden hierin dus niet meegeteld.
Neuroticisme: Kenmerkt zich door irreële gedachten, het ervaren van negatieve emoties (negatieve affectiviteit) en gevoelens die wijzen op een onvermogen tot aanpassing en aanwezigheid van psychologische stress.
Neurotransmitter: Lichaamseigen stof die prikkels overbrengt tussen zenuwen onderling en tussen zenuwen en spieren.
Niet-westerse allochtonen: Personen met een vader en/of moeder geboren in Afrika, Latijns-Amerika of Azië (exclusief Indonesië en Japan) of Turkije.
NTproBNP: N-terminal proB-type Natriuretic Peptide
Onderdruk: De hoogte van de bloeddruk is afhankelijk van de weerstand die het bloed ondervindt als het in het lichaam wordt rondgepompt. Op het moment dat het hart samentrekt, wordt er meer bloed in de slagaders geperst en wordt de druk op de vaatwanden hoger. Vervolgens ontspant het hart zich, waardoor de druk op de vaatwanden afneemt.
Ondergewicht: Body Mass Index (BMI) < 18,5 kg/m2
Optimisme: Optimisme is te omschrijven als vertrouwen hebben in de toekomst, met andere woorden: de algemene verwachting van goede ervaringen in de toekomst.
Oral-B: Producent van gebitsverzorgende producten.
Overgewicht: Body Mass Index (BMI) ≥25kg/m2
Overmatig alcoholgebruik: 3 of meer glazen alcohol per dag voor mannen en 2 of meer glazen per dag voor vrouwen.
Parodontitis: Ontsteking van het wortelvlies en het kaakbot rond de wortel.
Passieve coping: Vermijding ofwel het niet aanpakken van stress.
Passieve emotiegerichte coping: Vermijding van het aanpakken van emoties die het gevolg zijn van stress. Bijvoorbeeld door alcohol drinken of veel eten, ontkenning, piekeren.
PCH2: Pontocerebellaire hypoplasie type 2.
Perinatale sterfte: Het aantal doodgeborenen na een zwangerschapsduur van 22, 24 of 28 weken of meer en sterfte in de eerste levensweek. Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 1.000 levend- en doodgeborenen (de perinatale sterfte is de som van doodgeboorte en vroeg neonatale sterfte).
Periodontitis: Ontsteking van het beenvlies van de tandkas.
Plaatsgebonden risico: De kans die een denkbeeldig persoon loopt om op een bepaalde plek dodelijk getroffen te worden door een ongeluk in een bedrijf.
Poortader: Ader waar het bloed uit spijsverteringsorganen samenkomt en waar vandaan het naar de lever wordt gevoerd.
Post-neonatale sterfte: Aantal overledenen tussen 4 levensweken en 1 jaar na geboorte. Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 1.000 levendgeborenen.
Prevalentie: Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief.
Prevalentie: Het aantal personen met een bepaalde ziekte of leefstijl op een bepaald moment (punt-prevalentie) of in een bepaalde periode zoals een jaar (periode-prevalentie), in aantallen of percentages.
Primaire doodsoorzaak: De ziekte of de gebeurtenis waarmee de aaneenschakeling van gebeurtenissen die tot de dood leidde, startte. Men spreekt hierbij wel van de onderliggende ziekte of het grondlijden (Bron: CBS).
Primaire preventie: Het voorkómen dat nieuwe gevallen van een ziekte (en sterfte) optreden door het wegnemen van de oorzaken.
Prion: Infectieus eiwit dat ziekten kan veroorzaken zoals BSE bij runderen en de variant Creutzfeld-Jacobziekte bij mensen.
Prospectief: ‘Vooruitkijkend’, op de toekomst gericht. Zie ook cohortonderzoek.
Protozoön: Microscopisch ééncellig dierlijk organisme.
Psychische problemen: Psychische problemen zijn problemen die betrekking hebben op de psyche en/of de persoonlijkheid. Twee veel voorkomende typen psychische problemen zijn emotionele problemen en gedragsproblemen. Andere typen psychische problemen zijn denkproblemen en aandachtsproblemen. Psychische problemen kunnen gepaard gaan met sociale problemen. Als overkoepelende term voor alle uitingsvormen van psychische problemen spreekt men over psychosociale problemen. Psychische problemen bevinden zich, afhankelijk van de ernst, ergens op een glijdende schaal tussen psychisch gezond gedrag en een psychische stoornis.
Psychoneuro-immunologische respons: Reactie van het zenuw- en endocrine stelsel op activiteit van het immuunsysteem door verandering in gedrag of emoties.
Psychotisch: Een persoon met een psychose is het normale en dagelijkse contact met de werkelijkheid kwijtgeraakt. Dat wijst op een ernstige verstoring van de verwerking van informatie. Dit kan blijken uit verschijnselen als hallucinatie, schizofrenie, waanideeën, verward denken en cognitieve stoornissen. Een psychose komt het meest voor bij mensen tussen de 16 en 30 jaar en kan samenhangen met verschillende psychiatrische ziektebeelden. Zo zijn er psychosen door drugsgebruik, psychosen bij een manisch-depressieve aandoening, psychosen bij schizofrenie en kortdurende psychotische stoornissen.
Receptregelvergoeding: De receptregelvergoeding is een vast bedrag per receptregel, dat aan apotheekhoudenden wordt uitgekeerd door de verzekeraar bij wijze van praktijkkostenvergoeding.
Recidief: Het opnieuw optreden van de (verschijnselen van de) ziekte.
Regionaal soa-centrum: Een centrum dat op meerdere testlocaties in de regio aan specifieke risicogroepen laagdrempelige soa-zorg aanbiedt, waaronder kostenloze hiv- en soa-testen en behandeling. Het betreft meestal GGD-locaties, waaronder soa-poliklinieken of andere spreekuurlocaties, en in een enkel geval biedt de GGD deze zorg aan via een ziekenhuis in de buurt. Nederland is verdeeld in acht regio’s met ieder een eigen regionaal soa-centrum, bestaande uit één coördinerende GGD en diverse satelliet GGD'en.
Relatieve n-jaarsoverleving: De kans dat iemand een vastgesteld aantal jaren (n) na diagnose van een bepaalde ziekte niet aan die ziekte overleden is. Deze kans wordt als volgt geschat: de geobserveerde overleving (onafhankelijk van doodsoorzaak) van de patiëntengroep gedeeld door de verwachte overleving van een groep met een zelfde leeftijds- en geslachtsopbouw uit de algemene populatie (op basis van sterftetafels van de algemene bevolking).
Remissie: Tijdelijke of blijvende vermindering of verdwijning van ziekteverschijnselen.
Resistentie: Verminderde gevoeligheid van micro-organismen en virussen voor de werking van chemotherapeutica en antibiotica.
Responstijd: De responstijd is de tijdsduur vanaf het begin van de aanname (= het opnemen van de telefoon) door de centralist van de Meldkamer Ambulancezorg (MKA) tot het moment waarop de ambulance arriveert op de door de centralist van de MKA aangegeven plaats zo dicht mogelijk bij de patiënt en waar de ambulance nog kan komen. De responstijd is opgebouwd uit: tijdsduur aanname en uitgifte, uitruktijd en aanrijdtijd.
RIAGG: Regionale Instelling voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg (Regional Institute for Outpatient Mental Health Care)
RII: De RII (relative index of inequality) is een maat die de grootte van het verschil in een gezondheidsprobleem, het zorggebruik of een leefstijl aangeeft tussen de laagst- en de hoogstopgeleiden en daarbij rekening houdt met de verdeling van de mensen over de verschillende opleidingsniveaus. Een RII<1 betekent dat het gezondheidsprobleem, het zorggebruik of de leefstijl meer voorkomt onder de hoogstopgeleiden dan onder de laagstopgeleiden. Een RII>1 betekent dat het gezondheidsprobleem, het zorggebruik of de leefstijl meer voorkomt onder de laagstopgeleiden dan onder de hoogstopgeleiden.
RII Trend: De RII Trend (trend in relative index of inequality) is een maat die de grootte van het verschil in een gezondheidsprobleem, zorggebruik of leefstijl tussen de laagst- en de hoogstopgeleiden aangeeft tussen twee momenten in de tijd (bijvoorbeeld 1990-2009). Deze maat houdt daarbij tevens rekening met de verdeling van de mensen over de verschillende opleidingsniveaus. Een RII Trend >1 betekent een afname in opleidingsverschillen in de betreffende periode. Een RII Trend <1 betekent een toename in opleidingsverschillen in de betreffende periode.
Risicoprofiel: De mate waarin iemand ongunstig scoort op een combinatie van een aantal factoren bepaalt de hoogte van het risico op coronaire hartziekten. Het gaat om de volgende factoren: totaal cholesterol, HDL-cholesterol, bloeddruk, leeftijd, geslacht, rookgedrag en het hebben van bepaalde ziekten (hart- en vaatziekte of diabetes).
Rutgers WPF: Sinds 2011. Komt voort uit fusie van Rutgers Nisso Groep en World Population Foundation. URL http://www.rutgerswpf.nl/
Saldo administratieve correcties: Administratieve opnemingen minus de administratieve afvoeringen uit de Gemeentelijke Basisadministratie persoonsgegevens. Administratieve opneming betreft veelal hervestiging van mensen die eerder administratief zijn afgevoerd en die de gemeente melden dat zij nooit uit Nederland zijn weggeweest. Het saldo kan worden opgevat als niet-gemelde emigratie.
Schadelijk alcoholgebruik: Drinken met schade tot gevolg of met een verhoogd risico op schade tot gevolg.
Schimmel: Draadvormige plant die geen bladgroen bevat maar bestaat uit een zwamvlok en zwamdraden.
Sealen: Het afdichten of verzegelen van groefjes en putjes in tanden en kiezen. De tandarts of mondhygiënist gebruikt hiervoor meestal een kunststoflak, welke transparant of geelwit kan zijn.
Secundaire infectie: Ontsteking door een ziektekiem die optreedt na een ontsteking van een andere ziektekiem (bacterie of virus).
Secundaire preventie: Opsporen van een ziekte of een risicofactor van een ziekte voordat de 'patiënt' zich van de ziekte bewust is, gevolgd door adequate behandeling.
Seksueel risicogedrag: Het hebben van onbeschermde geslachtsgemeenschap (zonder condoom) met seksueel ervaren personen en/of met personen die intraveneus drugs gebruik(t)en.
Selectieve preventie: Selectieve preventie richt zich op bevolkingsgroepen met een verhoogd risico.
Selectieve screening: Screenen van doelgroepen op basis van risicoprofielen.
Sensibilisatie: Het aanmaken van allergeen specifieke antistoffen (Immunoglobuline E, IgE).
Sensitiviteit: Het vermogen van de test bij aanwezigheid van een bepaalde ziekte deze ook daadwerkelijk te kunnen aantonen. Dit is het percentage zieke patiënten met een positieve (en dus juiste) testuitslag.
Sikkelcelanemie: Een erfelijke vorm van bloedarmoede waarbij de rode bloedlichaampjes een sikkelvorm hebben.
Soa Aids Nederland: http://www.soaaids.nl
Specificiteit: Het vermogen van de test bij afwezigheid van een bepaalde ziekte deze ook daadwerkelijk te kunnen uitsluiten. Dit is het percentage van de niet-zieke patiënten met een negatieve (en dus juiste) uitslag.
Specifieke risicogroepen die in aanmerking komen voor laagdrempelige soa-zorg: Mensen met veel wisselende contacten, mannen met homoseksuele contacten, drugsgebruikers, prostituees en prostituanten, mensen afkomstig uit een soa-endemisch gebied, mensen met soa-gerelateerde klachten, jongeren tot en met 24 jaar, mensen die gewaarschuwd of verwezen zijn in verband met een soa, en mensen die per se anoniem willen blijven of geen toegang hebben tot de reguliere zorg.
Standaardisatie: Het vergelijkbaar maken van cijfers (bijvoorbeeld sterftecijfers) die betrekking hebben op verschillende jaren of populaties, door rekening te houden met verschillen in bijvoorbeeld leeftijdsverdeling. Een veel gebruikte methode is zogenaamde 'directe standaardisatie', die de leeftijdsspecifieke cijfers van een populatie (de 'indexpopulatie') toepast op de leeftijdsverdeling van een gekozen 'standaardpopulatie'.
Standaardiseren: Standaardiseren vindt plaats om aantallen die over een groep onderzochte Nederlanders gaan representatief te maken voor de gehele Nederlandse bevolking.
Startkwalificatie: Een schoolverlater zonder startkwalificatie is iemand die wel een diploma heeft maar geen startkwalificatie heeft behaald. Een startkwalificatie staat gelijk aan een diploma in het secundair beroepsonderwijs (bol of bbl) op minimaal niveau 2 of een havo- of vwo-diploma.
ST-elevatie: Toestand na een acuut coronair incident waarbij een bepaald segment (ST-segment) van de grafische weergave van de electrische activiteit van het hart (het electrocardiogram) hoger ligt dan bij gezonde personen
Stenose: Vernauwing van een kanaal (darm, bloedvat) of opening.
Stent: Een buisje dat in een vernauwd bloedvat wordt gebracht.
Stepped care: Volgens het uitgangspunt van stepped care (getrapte zorg) wordt een patiënt in eerste instantie de meest effectieve, minst belastende, goedkoopste en kortste vorm van behandeling aangeboden die mogelijk is gezien de aard en de ernst van de problematiek. Pas als deze minimale interventie onvoldoende effect heeft wordt naar een intensievere interventie overgegaan.
Sterftekans: De kans dat iemand uit een bepaalde leeftijdsgroep in een bepaalde periode komt te overlijden.
Stroke-unit: Afdeling voor geïntegreerde diagnostiek, behandeling, verpleging en revalidatie na een beroerte.
Structurele indicator: Politiek belangrijke indicatoren op het gebied van werk, innovatie, economische hervormingen, sociale cohesie en milieu. Ze worden in elk EU-land jaarlijks bepaald. Structurele indicatoren zijn politiek belangrijk omdat ze gebruikt worden om de voortgang van de doelstellingen uit de Lissabon-strategie (vastgesteld op de Europese Raad van Lissabon in maart 2000) te meten. In de Lissabon-strategie hebben de regeringsleiders van de EU-landen zich het volgende doel gesteld: 'Europa moet de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie in de wereld worden, waarbij een duurzame economische groei leidt tot meer en betere banen en een hechtere sociale samenhang.'
Subarachnoïdale bloeding: Bloeding in de ruimte tussen hersenvliezen, net onder de schedel.
Submaculaire chirurgie: Een behandeling voor de vorm van leeftijdsgebonden maculadegeneratie waarbij nieuwe bloedvaatjes gevormd zijn (neovascularisatie). Bij deze chirurgische ingreep worden de nieuw gevormde bloedvaatjes (neovascularisatie) net onder het centrale deel van het netvlies (gele vlek of macula) verwijderd. De chirurg maakt hiertoe via het glasvocht een kleine snee in het netvlies (vitreoretinale chirurgie), op enkele millimeters van het centrum van de gele vlek (de fovea).
Surveillance: Een systeem dat (actueel) inzicht geeft in de ontwikkeling van het vóórkomen van zowel infectieziekten als ziekteverwekkers. Dit houdt in de systematische verzameling, analyse en interpretatie van gegevens en vervolgens de rapportage.
Taakgerichte coping: Omgaan met stress door het actief oplossen van een probleem dat stress veroorzaakt. Mensen die taakgericht met problemen omgaan, bekijken bijvoorbeeld hoe zij het kunnen oplossen, denken na over hoe zij vergelijkbare problemen hebben opgelost of bepalen een koers en volgen deze.
Tandarts-endontoloog: Tandheelkundig aandachtsgebied met betrekking tot het mergachtig weefsel in de holte van gebitselementen.
Tandarts-geriatrie: Tandheelkundig aandachtsgebied gericht op ouderen.
Tandarts-implantoloog: Tandheelkundig aandachtsgebied dat zich richt op het aanbrengen van kunstwortels als basis voor kronen of als ondersteuning voor gebitsprothesen.
Tandarts-paradontoloog: Tandheelkundig aandachtsgebied dat zich richt op het weefsel dat het steunapparaat vormt voor de tand in de kaak.
Tandarts-pedodontoloog: Tandheelkundig aandachtsgebied gericht op het kindergebit.
Tanderosie: Het oplossen van tandglazuur door zuurinwerking. Deze zuren zijn afkomstig uit voedingsmiddelen. Daarnaast kan maagzuur ook een veroorzaker zijn van tanderosie.
Tandplak: Een dun, vaak onzichtbaar kleverig laagje dat zich gedurende de dag op het gebit afzet. Tandplak bestaat hoofdzakelijk uit voedselresten, slijm en bacteriën die de suikers en koolhydraten in de mond afbreken tot zuur. Niet dagelijks verwijderde tandplak kan verkalken tot tandsteen.
Tandsteen: Tandsteen is verharde tandplak die alleen door een mondhygiënist of tandarts verwijderd kan worden.
Teken-encefalitis: Een virus dat voorkomt bij wilde kleine zoogdieren, met name knaagdieren, dat een ontsteking van de hersenen kan veroorzaken. Dit virus wordt overgedragen door teken.
Tevredenheid met hoeveelheid verkregen steun: Bij tevredenheid gaat het om de mate waarin de hoeveelheid verkregen steun, ofwel het aantal ondersteunende interacties, overeenkomt met de behoefte aan steun.
transmurale zorgprojecten: zorgverlening waarbij diverse zorgaanbieders in zowel de eerste- als tweedelijn betrokken zijn
Transvetzuren: Onverzadigde vetzuren, die hetzelfde effect hebben als verzadigde vetzuren. Transvetzuren komen vooral voor in koek, gebak, voorgebakken friet en hartige snacks.
Triglyceriden: Vetachtige stoffen in het bloed, waarvan een te hoge bloedwaarde in combinatie met ongunstige cholesterolwaarden het risico op hart- en vaatziekten verhoogt.
Trombolyse: Behandeling met een enzym-achtige stof waarmee een afsluitende trombus (bloedprop) in een slagader geheel of gedeeltelijk tot oplossing wordt gebracht.
Trombose: Vorming of aanwezigheid van bloedstolsel in bloedvat. Wanneer een bloedstolsel erg groot wordt, kan de bloedtoevoer naar een orgaan of weefsel geblokkeerd worden.
Tuberculinehuidtest: Huidtest voor het vaststellen van besmetting met tuberkelbacteriën, de bacterie die tuberculose kan veroorzaken. Er wordt in de huid aan de buitenzijde van de linker onderarm en kleine hoeveelheid vloeistof gespoten. Wanneer er afweerstoffen in het lichaam aanwezig zijn, reageren deze in de huid met de ingespoten testvloeistof. Na 3 tot 5 dagen is de test te beoordelen. Werd vroeger Mantouxtest genoemd.
Tweedelijnszorg: O.a. ziekenhuiszorg en tweedelijns ggz.
Type 1 diabetes mellitus: Diabetes mellitus als gevolg van de afbraak van insulineproducerende cellen (beta-cellen) van de alvleesklier (pancreas), waardoor een absoluut insulinetekort ontstaat. Zonder toediening van insuline treedt een levensbedreigende situatie op. Bij westerlingen is er meestal sprake van een autoimmuunproces.
Type 2 diabetes mellitus: Diabetes mellitus als gevolg van stoornissen in de insulinesecretie en/of het niet optimaal benutten van de aanwezige insuline door weefsels (insulineresistentie).
Vaccinatiegraad: Het gedeelte van de bevolking dat is gevaccineerd ten opzichte van het totale aantal mensen dat in aanmerking komt voor de vaccinatie.
Validiteit: Geldigheid: de mate waarin werkelijk gemeten wordt wat bedoeld werd te meten.
Vangnetcategorie: De categorie voor wie de uitvoeringsinstelling, met ingang van januari 2002 het Uitvoeringsorgaan Werknemers Verzekeringen (UVW) de taak heeft loon door te betalen vanuit de Ziektewet. Hierbinnen vallen zieke werklozen, zwangeren en flexibele arbeidsrelaties (uitzendkrachten en flexwerkers).
Vermijdingsgerichte coping: Vermijding van stressvolle situaties of gevoelens daarover. Mensen die op een vermijdingsgerichte manier omgaan met stress gaan er bijvoorbeeld een tijdje tussenuit om afstand te nemen van de situatie, zoeken of bellen een vriend of vriendin of trakteren zichzelf op iets.
Verwijsdiagnose: Diagnose op basis waarvan de huisarts een patiënt doorverwijst.
Vilans: Kennisorganisatie voor langdurige zorg. Onderdeel van NIZW (Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn) tot 1 januari 2007.
Virus: Infectieus organisme; veel kleiner dan de kleinste bekende bacteriën.
Voedingsstatusonderzoek: Met voedingsstatusonderzoek wordt door middel van de bepaling van parameters in bijvoorbeeld bloed of urine de vitaminen- en mineralenvoorziening van de bevolking vastgesteld.
Voorspellende waarde: Het percentage van de mensen met een positieve testuitslag dat daadwerkelijk de ziekte of aandoening heeft.
Vriendelijkheid: Vriendelijkheid kenmerkt zich door een oriëntatie op andere mensen die mededogen centraal stelt.
Vroeg-neonatale sterfte: Aantal overledenen in eerste levensweek. Deze sterftemaat wordt uitgedrukt per 1.000 levendgeborenen.
Vruchtbaarheid: In de demografie gebruikt begrip om de werkelijk gerealiseerde voortbrenging van kinderen door individuen, (echt)paren, bepaalde groepen of de gehele bevolking aan te duiden.
Vruchtbaarheidscijfer: Gemiddeld aantal levendgeboren kinderen per vrouw. Schatting voor het gemiddeld aantal kinderen dat een vrouw krijgt indien de in een bepaald jaar of voor een bepaald geboortecohort waargenomen leeftijdsspecifieke vruchtbaarheidscijfers gedurende haar leven zouden gelden. Het cijfer wordt berekend door het aantal in een jaar geboren kinderen per leeftijdsjaar van de moeder te delen op het totaal aantal vrouwen van die leeftijd, en vervolgens de uitkomsten hiervan te sommeren over de vruchtbare levensjaren.
Waardering: Van sociale steun in de vorm van waardering is sprake als anderen je om raad vragen, complimenten geven, in vertrouwen nemen, om hulp vragen, je advies opvolgen of je sterke punten naar voren halen.
Westerse allochtonen: Personen met een vader en/of moeder geboren in Europa (excl. Turkije), Noord-Amerika en Oceanië of Indonesië of Japan.
Wiegendood: Plotseling, onverwacht tijdens een slaapperiode overlijden van een kind jonger dan 1 jaar bij wie geen lichamelijke aandoening wordt vastgesteld die het overlijden verklaart (per 1.000 levendgeborenen).
Woningcorporatie: Onderneming met een maatschappelijke functie die werkt op het terrein van het wonen.
Zelfstandige woningen: De woningen dienen te beschikken over een eigen voordeur met huisnummer, over een bel en brievenbus aan de openbare weg, over een eigen keuken waar volledige maaltijden kunnen worden bereid en over een eigen badkamer en toilet. Verder dienen de woningen over tenminste een aparte slaapkamer te beschikken.
Zelfwaardering: Zelfwaardering kenmerkt zich door een gevoel van zelfvertrouwen en competentie.
Ziekte van Pfeiffer: Een infectieziekte die wordt veroorzaakt door een virus dat in het speeksel voorkomt. Dit virus veroorzaakt meestal een keelontsteking, koorts en vermoeidheid.
Zoönose: Een infectieziekte die kan worden overgedragen van dieren op mensen. In voedingsmiddelen gaat het vooral om overdracht via bacteriën en virussen. Salmonellose is de meest voorkomende zoönose die vooral via eieren, melkproducten en kippenvlees wordt overgedragen.
Zorgepisode: De periode tussen het moment dat de patiënt voor het eerst geneeskundige hulp vraagt voor een bepaald gezondheidsprobleem en het laatste contact ervoor in het registratiesysteem.
Zorggebruik: Het daadwerkelijke gebruik van zorg(interventie(s)): de resultante van de interactie tussen vraag en aanbod.
Zorggerichte preventie: Zorggerichte preventie is gericht op mensen met gezondheidsproblemen en heeft als doel het ondersteunen van de zelfredzaamheid, het verminderen van de ziektelast en het voorkomen van complicaties en/of comorbiditeit.
Zuigelingensterfte: Aantal overledenen in het eerste levensjaar (som van neonatale en post-neonatale sterfte). Deze wordt uitgedrukt per 1.000 levendgeborenen.
Zwaar alcoholgebruik: Minstens 1 dag per week 6 glazen of meer.
Zware drinker: Gebruikt minstens 1 dag per week 6 glazen of meer.

Afkortingen

AAA: Aneurysma van de abdominale aorta; Aneurysma van de buikaorta.
AABR: Auditory Brainstem Response Audiometrie; Geautomatiseerde hersenstam audiometrie.
AAIDD: American Association on Intellectual en Developmental Disabilities
ABS: Affect balance scale; Meet de algemene psychische gezondheidstoestand in een bevolking. Dit wordt bepaald door de balans tussen de mate van positieve en negatieve gevoelens.
ACE: Angiotensine converting enzyme
ACR: American College of Rheumatology; URL: http://www.rheumatology.org/
ADH: Alcohol dehydrogenase
ADHD: Attention-deficit hyperactivity disorder; Aandachtstekort-stoornis met hyperactiviteit.
ADL: Activiteiten van het dagelijks leven
AGS: Adrenogenitaal syndroom
aids: Acquired immune deficiency syndrome
ALDH: Aldehyde dehyrogenase
ALM: Acrolentigineus melanoom
AMC: Academisch Medisch Centrum Amsterdam; Academisch ziekenhuis van de Universiteit van Amsterdam. URL: http://www.amc.uva.nl
AMI: Acuut myocard infarct
AMK: Advies- en Meldpunt Kindermishandeling; URL: http://www.amk-nederland.nl/
AMW: Algemeen Maatschappelijk Werk
antibiotica formularium: antibiotica formularium; antibiotica boekje, waarin adviezen worden gegeven voor therapie en profylaxe van de gangbare infectieuze ziektebeelden, en waarin ook de belangrijkste eigenschappen van alle antimicrobiële middelen te vinden zijn. De ziektebeelden zijn in principe gerangschikt op 'orgaansysteem'
Antibioticaprofylaxe: Antibioticaprofylaxe; Het geven van antibiotica ter preventie van het ontstaan van een (zorggerelateerde) infectie.
anti-HBc: Antistoffen (IgM én IgG) tegen HBcAg; Antistoffen (IgM én IgG) tegen HBcAg; wijst op oude of recente infectie; niet aanwezig na vaccinatie; goede screeningsmarker voor 'ooit HBV-infectie doorgemaakt'. Geïsoleerde, positieve anti-HBc betekent meestal een doorgemaakte infectie of een vals-positieve uitslag. Zeer zelden is er toch een infectie bij een geïsoleerde anti-HBc, soms zelfs chronisch met ondetecteerbaar HBsAg.
anw: Avond-, nacht-, en weekenddienst
AOW: Algemene ouderdomswet
Apgar-score: Apgar-score; De Apgarscore geeft inzicht in de algemene toestand van een pasgeboren baby. Hierbij wordt de baby enkele minuten na de geboorte getest op vijf vitale criteria: ademhaling, pols- en hartslag, spiertonus, kleur van de huid en reactie op prikkels.
APZ: Algemeen psychiatrisch ziekenhuis; Regionale voorziening voor crisisopvang, behandeling, verpleging en resocialisatie van alle categorieën psychiatrische patiënten. De behandeling geschiedt meestal door een (multi-disciplinair) team en omvat een breed spectrum van therapieën. De behandelduur kan variëren van enkele maanden tot vele jaren. Naast intramurale zorg biedt een APZ vaak deeltijdbehandeling en ambulante (poliklinische) geestelijke gezondheidszorg.
ARBO: Arbeidsomstandigheden
ARESC Study: Antimicrobial Resistance Epidemiological Survey on Cystitis
ARI: Acute respiratoire infectie
Ascariasis: Ascariasis; Een spoelworminfectie veroorzaakt door de darmparasiet Ascaris lumbricoides
Asielzoeker: Een asielzoeker heeft (nog) geen verblijfsstatus
ATHENA: ATHENA; AIDS Therapy Evaluation in the Netherlands
Autosoom: Autosoom; Een autosoom is elk chromosoom in de celkern van een organisme, behalve de geslachtschromosomen; bij de mens dus niet het X of Y-chromosoom
AWBZ: Algemene wet bijzondere ziektekosten
BAG: Bloedalcoholgehalte
BBMRI-NL: BBMRI-NL; Biobanking and Biomolecular Resources Research Infrastructure
bbp: Bruto binnenlands product
BCG: Bacille bilié de Calmette et Guérin
Bevi: Besluit externe veiligheid inrichtingen
bi: Betrouwbaarheidsinterval
BIG: Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg; Het BIG-register is een actueel register dat artsen, tandartsen, apothekers, gezondheidszorgpsychologen, fysiotherapeuten, verloskundigen en verpleegkundigen registreert en eventuele beperkingen in hun bevoegdheid vastlegt. In de wet BIG zijn de toelatingseisen voor deze beroepen vastgelegd. Alleen zij die zijn ingeschreven in het BIG-register mogen de door de wet beschermde titel voeren en aanspraak maken op bevoegdheden die met de titel samenhangen. Periodiek zal getoetst gaan worden of de kennis en vaardigheden van de ingeschrevenen nog voldoen aan het minimaal vereiste niveau. Het BIG-register verstrekt informatie over de registratie aan beroepsbeoefenaren, organisaties en burgers.
bloedisolaten: bloedisolaten; een gekweekte bacterie-isolaat uit het bloed van patiënten met een binnendringende (invasieve) infectie.
BMI: Body Mass Index; Maat voor (over)gewicht in kg/(lengte in m2).
bmr: Bof, mazelen, rodehond
bnp: Bruto nationaal product
Bonding: Bonding; Bonding is betrokkenheid ofwel het zich verbonden voelen met school, ouders en gezin
BOPZ: Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen
BOTA: Bestuurlijk Overleg Tuberculose Asielzoekers en illegalen
BRCA: BReast CAncer; Gen dat betrokken is bij het ontstaan van erfelijke borst- en eierstokkanker.
Brucellose: Brucellose; Een bacteriële infectieziekte die kan worden overgedragen van dieren op mensen. Brucellose wordt veroorzaakt door de brucella-bacterie. Bij mensen heet de ziekte Maltakoorts
bruto arbeidsparticipatie: bruto arbeidsparticipatie; Het aandeel van de potentiële beroepsbevolking (alle personen tussen de 15 en 65 jaar) dat tot de beroepsbevolking behoort, en dus een betaalde baan van ten minste 12 uur per week heeft of deze zoekt. Hierin worden werklozen meegeteld.
Brzo: Besluit risico's zware ongevallen
BSE: Bovine spongiforme encephalopathie
BTN: Branchebelang Thuiszorg Nederland; URL: http://www.branchebelang-thuiszorg.nl/
BTP: Basistakenpakket; Het basistakenpakket jeugdgezondheidszorg bestaat uit producten die op gestandaardiseerde wijze aan alle kinderen op een bepaalde leeftijd worden aangeboden (uniform deel) en producten die worden afgestemd op de lokale zorgbehoefte in een gemeente (maatwerkdeel)
btw: Belasting op de toegevoegde waarde
BZK: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties; URL: www.rijksoverheid.nl/ministeries/bzk
C&SCO: Conflicthantering en Sociale Competentie in het Onderwijs
Ca: Calcium
CAARMS: Comprehensive Assessment of At Risk Mental State; Comprehensive Assessment of At Risk Mental State
CABG: Coronary artery bypass grafting; Bypass operatie.
CAK: Centraal Administratie Kantoor
CAMDEX: Cambridge mental disorders of the elderly examination
CAP: Community-acquired pneumonia; Longontsteking die buiten het ziekenhuis is opgelopen.
CASH: Comprehensive Assessment of Symptoms and History; Comprehensive Assessment of Symptoms and History
CBCL: Child Behavior Check List
CBG: College ter beoordeling van geneesmiddelen; Verantwoordelijk voor de toelating van geneesmiddelen op de Nederlandse markt. URL: http://www.cbg-meb.nl
CBL: Centraal Bureau Levensmiddelenhandel; URL: http://www.cbl.nl/
CBO: Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO (voorheen: Centraal Begeleidingsorgaan voor de Intercollegiale Toetsing); URL: http://www.cbo.nl
CBR: Centraal Bureau Rijvaardigheid; URL: http://www.cbr.nl/
CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek; URL: http://www.cbs.nl
CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek (Statistics Netherlands)
CDC: Centers for Disease Control and Prevention; URL: http://www.cdc.gov/
CE: Conformité Européene
CEN: Comité Européen de Normalisation; Europese commissie voor standaardisatie. URL: http://www.cenorm.be
CES-D: Center for Epidemiologic Studies depression scale
CEV: Centrum Externe Veiligheid, RIVM, Bilthoven
CGL: Centrum Gezond Leven, RIVM, Bilthoven; URL: http://www.loketgezondleven.nl/centrum-gezond-leven
Chronische aandoeningen: Astma, diabetes, reuma, migraine, hoge bloeddruk, kanker, beroerte, rugaandoeningen, hartaandoeningen, darmstoornissen, artrose.
CHT: Congenitale hypothyreoïdie
CHZ: Coronaire hartziekten
CIDI: Composite international diagnostic interview
CIZ: Centrum indicatestelling zorg; URL: http://www.ciz.nl
CJG: Centrum voor Jeugd en Gezin; URL: http://www.jeugdengezin.nl/dossiers/centra-voor-jeugd-en-gezin/default.asp
CMF: Comparative Mortality Figure; De verhouding tussen de sterfte in een bepaalde subpopulatie en de sterfte in de totale populatie gecorrigeerd voor leeftijds- en geslachtsverschillen (directe standaardisatie).
CMR: Continue morbiditeitsregistratie
CNI: Chronische nierinsufficiëntie
COA: Centrale Opvang voor Asielzoekers
COOP/WONCA: Darthouth COOP Functional Health Assessment Charts; World Organization of General Practioners/Family Physicians (WONCA) Classification and Research Committee Herziene versie van de COOP-kaarten: een kort instrument om te meten hoe patiënten zich voelen, hoe zij functioneren en hoe zij hun gezondheid ervaren.
COPD: Chronic obstructive pulmonary disease; Chronische obstructieve longziekten.
COPD: Chronic Obstructive Pulmonary Disease
COX-2: Cyclo-oxygenase-2
CPA: Centrale post ambulancevervoer; Meldingspost op basis van de Wet Ambulancevervoer belast met de regeling en coördinatie van het ambulancevervoer in een bepaalde regio.
CPB: Centraal Planbureau; URL: http://www.cpb.nl
CRS: Congenitaal rubella syndroom
CT: Computer tomography; Röntgentechniek waarbij een computerprogramma meerdere afbeeldingen van het lichaam combineert tot dwarsdoorsneden of driedimensionale beelden van organen/weefsels.
CTA: CTA; Computertomografie Angiografie: het afbeelden van bloedvaten met een CT-scan.
CTE: Chronische Toxische Encefalopathie; Syndroom dat diverse gedrags- en persoonlijkheidsveranderingen laat zien die samenhangen met de langdurige blootstelling aan bepaalde chemische stoffen.
CTG/ZAio: College Tarieven Gezondheidszorg/Zorgautoriteit in oprichting
CVA: Cerebrovasculaire aandoeningen; Stoornis van de hersenfunctie door onvoldoende bloedvoorziening.
CVTM: Coördinatie van de Vrijwillige Thuishulp en Mantelzorgondersteuning
CVZ: College voor zorgverzekeringen (voorheen: Ziekenfondsraad); Zelfstandig bestuursorgaan op het terrein van de Ziekenfondswet en de AWBZ. Het College informeert het ministerie van VWS met het oog op de beleidsontwikkelingen in de zorgverzekeringen en helpt vervolgens dat beleid uit te voeren door de verzekeraars en zorgkantoren te stimuleren bij de juiste uitvoering van die wetten. URL: http://www.cvz.nl
CZM: Chronische ziekten model
d(k)tp: Difterie, (kinkhoest,) tetanus, polio
DALY: Disability-Adjusted Life-Year; Maat voor ziektelast ('burden of disease') in een populatie (uitgedrukt in tijd); opgebouwd uit het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte), en het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld een ziekte), gewogen voor de ernst hiervan (ziektejaarequivalenten). In deze maat komen drie belangrijke aspecten van de volksgezondheid terug, te weten 'kwantiteit' (levensduur) en 'kwaliteit' van leven, en het aantal personen dat een effect ondervindt.
dB: Decibel
dB(A): Maat voor geluiddruk gewogen naar menselijk gehoor.; De sterkte van geluid ofwel het geluidniveau, wordt uitgedrukt in decibel (dB). Het menselijk oor is niet voor alle frequenties (toonhoogtes) in gelijke mate gevoelig. Om de sterkte van geluid te meten, zoals een mens deze ervaart, wordt gecorrigeerd voor het verschil in gevoeligheid. Door optelling van alle gecorrigeerde frequenties ontstaat een ééngetalswaarde voor het geluidniveau, uitgedrukt in decibel(A) ofwel dB(A).
dbc: Diagnosebehandelingcombinatie; Een vooraf gedefinieerd gemiddeld zorgproduct dat de zorgverlener selecteert op basis van de zorgvraag van de patiënt. Bevat informatie over de zorgvraag, de diagnose en de benodigde behandeling. De dbc benoemt elke activiteit in de behandeling van de patiënt, van het eerste contact tot en met de laatste controle (bron: www.dbconderhoud.nl).
DDD: Defined Daily Dose; Gemiddelde dosis van het geneesmiddel per persoon per dag, dit kan verschillen tussen groepen van geneesmiddelen, toedieningswijzen (zoals intraveneus of oraal) en target-sites (bijvoorbeeld blaas of bloed). Het aantal DDD’s dat iemand krijgt hangt onder andere af van leeftijd en ernst van de ziekte. Kinderen krijgen meestal minder dan 1 DDD, intensive care patienten krijgen vaak meer dan 1 DDD.
DDW: Dutch Disability Weights; Samenwerkingsproject van AMC, Erasmus Universiteit, RIVM en TNO-PG.
DEPRES: Depression Research in European Society
DF: Diabetes Fonds; url: http://www.diabetesfonds.nl
Diabeteszorggroep: Zorggroep; Een zorggroep is een organisatie waarin zorgaanbieders zijn verenigd, die verantwoordelijk is voor het coördineren en leveren van (multidisciplinaire) chronische zorg aan een nader omschreven patiëntenpopulatie
DIS: Diagnostic Interview Schedule
dktp: Difterie, kinkhoest, tetanus, polio
DM: Diabetes Mellitus; Suikerziekte.
dmfs: Decayed, Missing, Filled, Surface, melkgebit.; De optelsom van de door cariëslaesies aangedane tandvlakken in het melkgebit wordt uitgedrukt in de dmfs-index. Hierbij worden het aantal melkgebitselementen ('surface' s) met een caviteit (‘decayed’, d), met een vullingen (‘filled’, f), en melkgebitselementen die door cariës verloren gingen (‘missing’, m) opgeteld.
DMFS: Decayed, Missing, Filled, Surface, blijvend gebit.; De optelsom van de door cariëslaesies aangedane tandvlakken in het blijvend gebit wordt uitgedrukt in de DMFS-index. Hierbij worden het aantal tandvlakken ('surface', S) met een caviteit (‘decayed’, D), met een vullingen (‘filled’, F), en tandvlakken die door cariës verloren gingen (‘missing’, M) opgeteld.
dmft: Decayed, Missing, Filled, Tooth, melkgebit.; De optelsom van de door cariëslaesies aangedane elementen in het melkgebit wordt uitgedrukt in de dmft-index. Hierbij worden het aantal melkgebitselementen ('tooth', t) met een caviteit (‘decayed’, d), met een of meerdere vullingen (‘filled’, f), en melkgebitselementen die door cariës verloren gingen (‘missing’, m) opgeteld.
DMFT: Decayed, Missing, Filled, Tooth, blijvend gebit.; De optelsom van de door cariëslaesies aangedane elementen in het blijvend gebit wordt uitgedrukt in de DMFT-index. Hierbij worden het aantal gebitselementen ('tooth', T) met een caviteit (‘decayed’, D), met een of meerdere vullingen (‘filled’, F), en gebitselementen die door cariës verloren gingen (‘missing’, M) opgeteld.
DNA: Desoxyribo nucleic acid; Desoxyribonucleïnezuur. De drager van erfelijke informatie in alle bekende organismen.
DOT: Directly Observed Treatment; Behandeling van minimaal zes maanden waarbij de patiënt dagelijks onder toezicht medicijnen inneemt (of krijgt toegediend).
DSM: Diagnostic and statistical manual of mental disorders; Classificatie voor psychische stoornissen. De DSM is ontwikkeld onder verantwoordelijkheid van de American Psychiatric Association. De vierde editie (DSM-IV) verscheen in 1994. De evidence-based tekstrevisie daarvan (DSM-IV-TR) verscheen in 2000.
DSM-IV: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders; De vierde editie van de ‘Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders’, een handboek voor de diagnose van psychische aandoeningen
dtp: Difterie, tetanus, polio
DVN: Diabetesvereniging Nederland; URL: http://www.dvn.nl
EAPC: Estimated Annual Percentage Change
EARS-Net: EARS-Net; European Antimicrobial Resistance Surveillance Network http://www.ecdc.europa.eu/en/activities/surveillance/EARS-Net/Pages/index.aspx
EBUS: Endo-Bronchiale echografie UltraSound; Endo-Bronchiale echografie UltraSound
EC: Europese commissie; URL: http://www.eu.nl
ECDC: The European Centre for Disease Prevention and Control; Europees Centrum voor Ziektepreventie en –bestrijding. URL: http://ecdc.europa.eu
ECG: Elektrocardiogram
ECHI: European Community Health Indicators
EEA: EEA; Europese Economische Ruimte (European Economic Area)
EEG: Electro-encephalogram
EFSA: European Food Safety Authority; URL: http://www.efsa.europa.eu/
EFTA: European Free Trade Association; http://www.efta.int
EGFR: epidermal growth factor receptor; epidermal growth factor receptor
EHBO: Eerste hulp bij ongelukken
EHBSO: Eerste Hulp Bij Sport Ongevallen; Het toedienen van onmiddellijke zorg in afwachting van gespecialiseerde hulpverlening, om gevolgen van blessures beperkt te houden.
EHEC: Enterohemorragische E. coli; Variant van de darmbacterie E. coli die darmbloedingen en ernstige nierklachten veroorzaakt.
EIA: Enzyme immunoassay; Enzyme immunoassay.
EISN: European Influenza Surveillance Network; European Influenza Surveillance Network http://www.ecdc.europa.eu/en/activities/surveillance/EISN/Pages/home.aspx
EISS: European influenza surveillance scheme; URL: http://www.eiss.org
EKD: Elektronisch kinddossier
EL&I: Economische Zaken, Landbouw & Innovatie; De ministeries van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) en Economische Zaken (EZ) zijn opgegaan in het ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie (EL&I). www.http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/eleni
ELF-velden: Extreem-laagfrequente velden; Kan afkomstig zijn van bijvoorbeeld hoogspanningsmasten en elektrische apparatuur.
EMA: Educatieve Maatregel Alcohol en Verkeer
EMC: Erasmus Medisch Centrum, Rotterdam; URL: http://www.erasmusmc.nl/
EMCDDA: European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction.; Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving. Onafhankelijke Europees agentschap. Sinds 1995. URL: http://www.emcdda.eu.int/
Emotionele eenzaamheid: Emotionele eenzaamheid; Emotionele eenzaamheid is als iemand een sterk gemis ervaart van een intieme relatie, een emotioneel hechte band met een partner of vriend(in)
en%: Energieprocent; Het aandeel dat een voedingsstof levert aan het aantal calorieën ofwel de totale energie-inname. Zo betekent de aanbeveling 'hooguit tien energieprocent verzadigde vetzuren' dat niet meer dan tien procent van de calorieën afkomstig zou moeten zijn uit verzadigde vetzuren.
EPF: EPF; Expertise Centrum Forensische Psychiatrie
EPODE: Ensemble, Prévenons l’Obesité Des Enfants; EPODE is een geïntegreerde lokale aanpak om overgewicht bij kinderen en volwassenen terug te dringen.
EPUAP: European pressure ulcer advisory panel; URL: http://www.epuap.org/
EQ-5D: EuroQol (5 Dimensies); Vragenlijst voor het meten van kwaliteit van leven. Het instrument meet, zoals de naam al zegt, 5 dimensies (mobiliteit, zelfzorg, dagelijkse activiteiten, pijn/andere klachten, angst/depressie). Elke dimensie bestaat uit één item waarbij drie niveaus worden onderscheiden (geen problemen, enige problemen, veel problemen).
EQ-6D: EuroQol (6 Dimensies); Vragenlijst voor het meten van kwaliteit van leven. Het instrument meet 6 dimensies: mobiliteit, zelfzorg, dagelijkse activiteiten, pijn/andere klachten, angst/depressie, cognitie. Elke dimensie bestaat uit één item waarbij drie niveaus worden onderscheiden: geen problemen, enige problemen, veel problemen. De EQ-6D is een uitbreiding van de EQ-5D met de dimensie 'cognitie'.
ESEMeD: European Study of Epidemiology in Mental Disorders
EU: Europese unie
EU-15: De 15 landen die vóór 1 april 2004 de Europese Unie vormden; België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
EU-25: De 25 landen die tussen 1 april 2004 en 1 januari 2007 de Europese Unie vormden; België, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
EU-27: De 27 landen die vanaf 1 januari 2007 de Europese Unie vormen.; België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
EUS: Endo-oesofageale echografie UtraSound; Endo-oesofageale echografie UtraSound
EU-SILC: European Statistics of Income and Living Conditions; Europese statistieken over inkomen en leefomstandigheden. URL (Engelstalig): http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/living_conditions_and_social_protection/introduction/income_social_inclusion_living_conditions
EVI: Energy and Vitality Index (Energie en Vitaliteit Index)
evs: Elektronisch voorschrijfsysteem
EWGLI: European Working Group for Legionella Infections; URL: http://www.ewgli.org/
EZ: Ministerie van Economische Zaken; URL: www.rijksoverheid.nl/ministeries/ez
FAO: Food and Agriculture Organization of the United Nations; De voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties. URL: http://www.fao.org
FAP: Familiaire Adenomateuze Polyposis; Erfelijke aandoening waarbij talrijke goedaardige gezwellen (poliepen) in de darmen ontstaan.
Farbo: Regeling om werkgevers extra te prikkelen om te investeren in arbeidsomstandigheden.; Deze regeling biedt werkgevers de mogelijkheid om bepaalde arbo-investeringen op een door henzelf gekozen moment af te schrijven. Het gaat daarbij om investeringen in arbovriendelijke bedrijfsmiddelen die lawaaidoofheid, fysieke belasting en blootstelling aan gevaarlijke stoffen tegengaan.
De Farbo-regeling zet tevens aan tot innovatie: de bedrijfsmiddelen waarvoor de regeling geldt mogen namelijk nog niet algemeen gangbaar zijn. Deze bedrijfsmiddelen staan op de Arbolijst, die jaarlijks wordt aangepast. Ondernemers kunnen hiervoor zelf suggesties aanleveren.
In 2001 kunnen non-profit instellingen voor het eerst ook van deze regeling gebruikmaken.
FCC: Familiair Colorectaal Carcinoom
FDA: Food and Drug Administration (Verenigde Staten); URL: http://www.fda.gov/cder
FH: Familiaire hypercholesterolemie; Een erfelijke aandoening die gekenmerkt wordt door een verstoring van de vetstofwisseling, waardoor overtollig cholesterol niet in voldoende mate door de lever kan worden opgenomen en gerecycled. Hierdoor ontstaat er een sterk verhoogde cholesterolconcentratie in het bloed.
FIGO: International Federation of Gynecology and Obstetrics; Classificatie voor gynaecologische kanker, ontwikkeld door de International Federation of Gynecology and Obstetrics (FIGO). URL: http://www.figo.org/
FNLI: Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie; URL: http://www.fnli.nl/
FOBT: Fecal Occult Blood Test; Test bij dikkedarmkankerscreening.
FPA: Forensisch-psychiatrische afdeling
FPK: Forensisch-psychiatrische kliniek
FTA-abs: Fluorescent Treponemal antibody-absorbed; Fluorescent Treponemal antibody-absorbed test.
fte: Full time equivalent; Aantal arbeidsuren als percentage van een volledige werkweek.
GALM: Groninger Actief Leven Model.; URL: http://www.ppsw.rug.nl/~galm
GBA: Gemeentelijke Basis Administratie
GBD: Global burden of disease studie
GBI: Gezondheidsbevorderend instituut (Institute involved in health promotion)
GBS: Groep b streptokok
Gedragsspecifieke determinanten: Gedragsspecifieke determinanten; Gedragsspecifieke determinanten zijn determinanten die mensen beter leren als ze gekoppeld worden aan specifiek gedrag (bijvoorbeeld roken). Voorbeelden van gedragsspecifieke determinanten zijn kennis, attitudes en vaardigheden (het gaat bij roken dan bijvoorbeeld om kennis over de gevolgen van roken of vaardigheid in ‘nee’ zeggen tegen het aanbod van een sigaret).
GGD: Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst
GGD: Gemeentelijke/Gewestelijke Gezondheidsdienst (Municipal/Regional Health Service)
GGD Nederland: Vereniging voor alle GGD'en in Nederland; URL: http://www.ggd.nl
ggo: Genetisch gemodificeerd organisme
ggz: Geestelijke gezondheidszorg
GGZ: Geestelijke gezondheidszorg (mental health care)
GHB: gammahydroxybutyraat; GHB is middel met een verdovende werking. Het werd vroeger gebruikt als narcosemiddel bij operaties, maar nu als partydrug
GHOR: Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio; In 1996 in gang gezet project dat streeft naar verbetering en integratie van de Spoedeisende Medische Hulpverlening (SMH) en de Geneeskundige Hulpverlening bij Rampen (GHR). Er is sprake van geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen (oftewel opschaling) op het moment dat het Coördinatieteam Plaats Incident (CTPI) wordt ingeschakeld. Bij een incident wordt naast de ambulancezorg dan ook de brandweer en/of de politie betrokken. Voor novemeber 2011 de afkorting van Geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen.
GHQ: General health questionnaire; Meetinstrument voor de opsporing van potentiële psychische stoornissen bij mensen in de eerste lijn.
GLAS: Groningen longitudinal aging study
GMS: Geriatric mental state schedule
GVO: Gezondheidsvoorlichting
GVS: Geneesmiddelen vergoedingssysteem
gvt: Gezinsvervangende tehuizen
GWAS: Genome Wide Association Studie; Een type studie waarin 500.000 of meer genetische variaties verspreid over het gehele genoom tegelijkertijd worden geanalyseerd in het DNA van grote aantallen (meer dan 1.000) monsters afkomstig van gezonde personen en mensen met een bepaalde ziekte.
GZ-psycholoog: Gezondheidszorgpsycholoog
HAART: Highly Active Antiretroviral Therapy
HACCP: Hazard Analysis Critical Control Points; Standaardmethode in de levensmiddelenindustrie voor de bewaking van de voedselveiligheid in het productieproces. In de Warenwetregeling Hygiëne van levensmiddelen is de verplichting opgenomen dat elke ondernemer werkt volgens een voedselveiligheidssysteem gebaseerd op HACCP. Dat betekent dat een risico-analyse moet worden gemaakt van het gehele productieproces; aangegeven wordt op welke punten er risico’s aanwezig zijn voor de voedselveiligheid en welke maatregelen moeten worden genomen om deze risico’s te vermijden.
HALE: Health-adjusted life expectancy
HAP: Huisartsenpost
havo: Hoger algemeen voortgezet onderwijs
hbo: Hoger beroepsonderwijs
HBsAg: Hepatitis B-surface antigeen; Hepatitis B-surface antigeen.
HBSC-studie: Nederlandse Health Behavior in School-aged Children-studie
HBV: Hepatitis B virus
HCHWA-D: HCHWA-D; Hereditary Cerebral Hemorrhage With Amyloidosis - Dutch type
HDL-cholesterol: High density lipoprotein cholesterol; Hoge-dichtheid-lipoproteinen ('goed cholesterol'): deeltjes die het cholesterol afvoeren vanuit de weefsels naar de lever.
heterozygoot: heterozygoot; in de geslachtscellen erfelijke factoren van verschillende aard hebbend
heva: Herleid tot volledige arbeidsongeschiktheid
Hib: Haemophilus influenza type b
hiv: Human immunodeficiency virus; Humane Immunodeficiëntievirus.
HKZ: Harmonisatiemodel van de Stichting Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling Zorgsector; URL: http://www.hkz.nl
HLY: Healthy Life Years
HNP: Hernia nuclei pulposi
HNPCC: Hereditary Non-Polyposis Colorectal Cancer; Erfelijke vorm van darmkanker.
homozygoot: homozygoot; voor een bepaald kenmerk in alle geslachtscellen gelijke erfelijkheidsfactoren bezittend
HPV: Humaan papilloma virus
HST: Hormoonsuppletietherapie
HSV: Herpes simplex virus
HTLV: Human T-cell Lymphotropic virus, leukemievirus
I&M: Infrastructuur en Milieu; Ministerie van Infrastructuur en Milieu. URL: http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ienm
IAZ: Influenza-achtig ziektebeeld
IBD: Inflammatory Bowel Disease
IBIS: Integrated Burden of Injury study
IC: Intensive care
ICD: International Classification of Diseases; Internationale classificatie van ziekten.
ICD-10: International Classification of Diseases, tenth revision
ICD-9: International Classification of Diseases, ninth revision
ICD-9: International Classification of Diseases, ninth revision
ICF: International Classification of Functioning, Disability and Health
ICIDH: International classification of impairments, disabilities and handicaps
ICPC: International classification of primary care
ICPE: International Consortium in Psychiatric Epidemiology; URL: http://www.hcp.med.harvard.edu/icpe/
ICSI: Intra Cytoplasmatische Sperma Injectie; IVF-behandeling waarbij één enkele zaadcel wordt geselecteerd en rechtstreeks in de eicel wordt geïnjecteerd.
ict: Informatie- en communicatietechnologie
I-database: Interventie-database; Database waarin in Nederland uitgevoerde leefstijlinterventies staan (ondergebracht bij het Centrum Gezond Leven, RIVM).
IFG: Impaired Fasting Glucose; Verhoogd nuchter glucose.
IgG: Immunoglobuline G; Immunoglobuline G.
IGT: Impaired Glucose Tolerance; Verminderde glucosetolerantie
IGZ: Inspectie voor de Gezondheidszorg; URL: http://www.igz.nl
IHR: International Health Regulations; Internationale gezondheidsvoorschriften. URL: http://www.who.int/csr/ihr/en
IKA: Integraal Kankercentrum Amsterdam
IKZ: Integraal Kankercentrum Zuid
ILAE: International league against epilepsy; URL: http://www.ilae.org/
IMPACT: Implementation of structural feedback by means of perinatal audit to caregivers in cases of perinatal mortality in the northern part of The Netherlands
Inventarisatiekweken: Inventarisatiekweken; kweken die worden afgenomen bij verdenking op of ter uitsluiting van besmetting met MRSA
IOM: Institute Of Medicine; URL: http://www.iom.edu/
IOTF: International Obesity Taskforce; URL: http://www.iotf.org
IPCC: IPCC; Intergovernmental Panel on Climate Change, Intergouvernementele Panel voor Klimaatverandering
IQ: Intelligentie quotiënt
ISAAC: International Study of Asthma and Allergies in Childhood; URL: http://isaac.auckland.ac.nz/
ISIS-AR: ISIS-AR; Infectieziekten Surveillance Informatie Systeem- Antibiotica Resistentie
ISO: Internationale organisatie voor standaardisatie; URL: http://www.iso.ch
ISSP: International Social Survey Programme
ITSEA: Infant-Toddler Social and Emotional Assessment
IVA: Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten; Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten
IVF: In Vitro Fertilisatie; Methode waarbij eicellen, door middel van een punctie uit de eierstokken van de vrouw worden gehaald en buiten het lichaam worden bevrucht (reageerbuisbevruchting). Daarna worden de bevruchte eicellen in de baarmoeder geplaatst met als doel een zwangerschap tot stand te brengen.
IVO: IVO; Wetenschappelijk bureau voor onderzoek, expertise en advies op het gebied van leefwijzen, verslaving en daaraan gerelateerde maatschappelijke ontwikkelingen
J&G: Programmaministerie voor Jeugd en Gezin; URL: http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/jeng
JGZ: Jeugdgezondheidszorg
JOGG: Jongeren Op Gezond Gewicht; http://www.jongerenopgezondgewicht.nl/
KAB: Klachten en Aandoeningen aan het Bewegingsapparaat
KANS: Klachten aan arm, nek en schouder; Dit wordt ook wel Repetitive Strain Injury (RSI) of klachten aan de bovenste extremiteiten genoemd.
KCO: Kenniscentrum Overgewicht; URL: http://www.overgewicht.org/
KEA: Kosteneffectiviteitsanalyse; Analyse waarbij zowel de kosten samenhangend met een (zorg)interventie als de effecten op de gezondheidstoestand worden onderzocht.
KEMA: Keuring Electrotechnisch Materieel Arnhem; URL: http://www.kema.nl
km: kilometer
KNCV: KNCV Tuberculosefonds; URL: http://www.kncvtbc.nl
KNGF: Koninklijk Nederlands Genootschap Fysiotherapie; URL: http://www.kngf.nl/
KNHB: Koninklijke Nederlandse Hockey Bond; URL: http://www.knhb.nl/
KNMG: Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Geneeskunst; Artsennet. URL: http://www.knmg.nl
KNMI: KNMI; Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut
KNMP: Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie; URL: http://www.knmp.nl
KNO: Keel-, neus- en oorheelkunde
KNOV: Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen; De beroepsorganisatie van verloskundigen. URL: http://www.knov.nl/home/
KNVB: Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond; URL: http://www.knvb.nl/
KOPP: Kinderen van Ouders met Psychische Problemen
KVLO: Koninklijke Vereniging van Leraren Lichamelijke Opvoeding; URL: http://www.kvlo.nl/
KvW: Keuringsdienst van waren; Werkmaatschappij van de Voedsel- en warenauthoriteit. URL: http://www.vwa.nl/
LAR: Landelijke abortusregistratie
lbo: Lager beroepsonderwijs
LCI: Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding; Ingesteld in 1995 door de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport met als taken: het verrichten van crisismanagement tijdens een (dreigende) epidemie; het maken van landelijke, uniforme afspraken over de bestrijding van infectieziekten, ondermeer door het opstellen van richtlijnen en draaiboeken. Deelnemende instellingen: GGD'en, IGZ, GGD Nederland en VNG. URL: http://www.rivm.nl/cib/infectieziekten-A-Z/richtlijnen
LCR: Landelijk coördinatiecentrum reizigersadvisering; URL: http://www.lcr.nl
LDL-cholesterol: Low density lipoprotein cholesterol; Lage-dichtheid-lipoproteinen ('slechte cholesterol'): deeltjes die het cholesterol vervoeren naar de weefsels.
LEMMoN: Landelijke studie naar Etnische determinanten van Maternale Morbiditeit in Nederland
LGEG: Levensverwachting in goede ervaren gezondheid
LGGG: Levensverwachting in goede geestelijke gezondheid
LGV: Lymphogranuloma venereum
LHV: Landelijke Huisartsen Vereniging; Artsennet. URL: http://www.lhv.nl
LINH: Landelijk informatienetwerk huisartsenzorg; URL: http://www.linh.nl
LiPZ: Landelijke informatievoorziening Paramedische Zorg
LIS: Letsel Informatie Systeem; http://www.zorggegevens.nl/Productie2/Zorggegevens/registraties/registratie248.aspx
LLM: Letsellastmodel; Rekenmodel van Consument en Veiligheid. URL: http://www.veiligheid.nl
LMM: Lentigo maligna melanoom
LMR: Landelijke Medische Registratie (Prismant)
LNV: Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit; URL: http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/lnv
lpg: liquified petroleum gas; Vloeibaar gemaakte, gasvormige koolwaterstoffen zoals propaan en butaan.
LSD: D-lysergic acid diethylamide; Harddrug met sterke invloed op het gevoel, het bewustzijn en de waarneming (Hallucinogeen).
LSP: Landelijke steunfunctie preventie; Opgericht door GGZ Nederland en het Trimbos-instituut. URL: http://www.lsp-preventie.nl
LUMC: Leids Universitair Medisch Centrum; URL: http://www.lumc.nl
LVE: Landelijke Vereniging Eerstelijnspsychologen
LVEF: Linkerventrikelejectiefractie; Linkerventrikelejectiefractie.
LVG: Landelijke Vereniging Georganiseerde eerste lijn; URL: http://www.lvg.org
LVT: Landelijke vereniging voor thuiszorg; Opgegaan in de branchevereniging ActiZ.
LZB: Levensverwachting zonder beperkingen
LZCZ: Levensverwachting zonder chronische ziekten
MARAN: MARAN; Monitoring of Antimicrobial Resistance and Antibiotic Usages in Animals in the Netherlands
mavo: Middelbaar algemeen voortgezet onderwijs
mbo: Middelbaar beroepsonderwijs
MET: Metabolic Equivalent; Een meeteenheid om uit te drukken hoeveel energie een bepaalde fysieke inspanning kost ten opzichte van de benodigde energie in rust.
MHI: RAND Mental health inventory; Meet de algemene psychische gezondheidstoestand in een bevolking. Dit wordt bepaald door de balans tussen de mate van positieve en negatieve gevoelens.
Ministerie van I&M: Ministerie van Infrastructuur en Milieu
MIS: Minimale interventiestrategie; Strategie (die minimale tijdsinvestering kost) voor hulpverlener om patiënt risico's van leefstijl te wijzen, Via een systematische methode kunnen artsen bijvoorbeeld stoppen met roken aankaarten bij rokende patiënten en de roker begeleiden bij het stoppen. De methode wordt toegepast in de huisartspraktijk en (in iets aangepaste vorm) in de intramurale sector.
MKA: Meldkamer Ambulancezorg
MLDS: Maag Lever Darm Stichting; URL: http://www.mlds.nl
MMSE: Mini mental state examination; Screeningsinstrument waarmee een globale indruk van het cognitief functioneren van ouderen kan worden verkregen aan de hand van een aantal vragen. De MMSE bevat twintig items en de te behalen scores variëren van nul tot dertig punten, waarbij een hogere score staat voor een beter cognitief functioneren. De vragen zijn gegroepeerd in zeven categorieën, waarvan elke categorie een verschillend domein van cognitief functioneren representeert: oriëntatie in de tijd (vijf punten), ruimtelijke oriëntatie (vijf punten), het registreren van drie woorden (drie punten), concentratie en rekenen (vijf punten), het herinneren van drie woorden (drie punten), taal (acht punten) en visueel inzicht (een punt) (Tombaugh & McIntyre, 1992).
MNP: Milieu- en Natuurplanbureau
MOA: Medische Opvang Asielzoekers
MOGroep: Maatschappelijke ondernemersgroep; Voorheen: VOG.
MONICA: Monitoring of trends and determinants in cardiovasculair diseases
MRA: MRA; Magnetic Resonance Angiografie: het afbeelden van bloedvaten met de MRI-scanner.
MRI: Magnetic resonance imaging; Magnetische Resonantie Computer Tomografie. Een onschadelijke beeldvormende techniek waarmee dwarsdoorsneden van het lichaam kunnen worden gemaakt. Het maakt gebruik van de eigenschap van atoomkernen om onder invloed van radiogolven zelf energie uit te gaan stralen.
MRSA: Methicilline-resistente Staphylococcus aureus
MS: Multiple sclerose
MSM: Mannen die seks hebben met mannen
mSv: MilliSievert; Maat voor de 'effectieve dosis' ioniserende straling, ofwel de hoeveelheid straling waarmee het lichaam gemiddeld genomen belast wordt.
In de berekening van deze dosis wordt het vermogen van verschillende soorten ioniserende straling om schade toe te brengen en de stralingsgevoeligheid van diverse organen meegewogen.
NAAT: Nucleic Acid Amplification Test; Nucleic Acid Amplification Test (moleculaire lab-techniek zoals PCR).
NAD: Nationaal Actieprogramma Diabetes; URL: http://www.actieprogrammadiabetes.nl
NCvB: Nederlands Centrum voor Beroepsziekten; Maakt via bedrijfsartsen klachten objectiveerbaar en probeert beter inzicht te verkrijgen in de diagnoses op het terrein van de beroepsziekten. Dit laatste is nodig omdat zowel werkgever als werknemer weinig (financieel) belang hebben bij melding van beroepsziekten, waardoor er nog steeds weinig gegevens over deze diagnoses in Nederland bekend zijn.
NDF: Nederlandse Diabetes Federatie; URL: http://www.diabetesfederatie.nl
NEA: Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden
NEMESIS: Netherlands Mental health Survey and Incidence Study (Trimbos-instituut); In NEMESIS is een grote hoeveelheid informatie verzameld over psychiatrische aandoeningen en het beloop daarvan.
NEN: Nederlands Normalisatie-instituut; URL: http://www.nen.nl
NHG: Nederlands huisartsengenootschap; URL: http://www.nhg.org
NHL: Non-Hodgkin lymfomen
NHP: Nottingham Health Profile
NHS: Nederlandse Hartstichting; URL: http://www.hartstichting.nl
NICU: Neonatale intensive care unit
NIDI: Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut; URL: http://www.nidi.nl
NIGZ: Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie; URL: http://www.nigz.nl
NISB: Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen.; URL: http://www.nisb.nl
NIVEL: Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg; URL: http://www.nivel.nl
NIZW: Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn; NIZW bestaat per 1 januari 2007 niet meer. De activiteiten van NIZW zijn overgegaan naar drie nieuwe kennisinstituten, namelijk: Vilans (zie http://www.vilans.nl), Nederlands Jeugdinstituut (NJi, zie http://www.nji.nl), Movisie (zie http://www.movisie.nl)
NJi: Nederlands Jeugdinstituut; URL: http://www.nji.nl
NM: Nodulair melanoom
NMT: Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde
NNGB: Nederlandse Norm Gezond Bewegen; Voor de jeugd is de norm gelijk aan 7 dagen per week minimaal een uur per dag en voor volwassenen en ouderen 5 dagen per week minimaal een half uur per dag.
NOC*NSF: Nederlands Olympisch Comité * Nederlandse Sport Federatie; URL: http://www.sport.nl/nocnsf
NPC: Nasopharynxcarcinoom; Kanker van de neuskeelholte.
NPCF: Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie; URL: http://www.npcf.nl
NPG: Nationaal Programma Grieppreventie
NPHF: Nederlandse Public Health Federatie; URL: http://www.nphf.nl
NSAID: Non-steroidal anti-inflammatory drug
NSCK: Nederlands Signaleringscentrum Kindergeneeskunde; Een activiteit van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde die is ondergebracht bij TNO Preventie en Gezondheid in Leiden.
NSCLC: Non-small cell lung carcinoma; Niet-kleincellig long carcinoom
NTS: Nederlandse Transplantatie Stichting; URL: http://www.transplantatiestichting.nl/
NVD: Nederlandse vereniging van diëtisten; URL: http://www.nvdietist.nl/
NVI: Nederlands Vaccin Instituut; URL: www.nvi-vaccin.nl/
NVIC: Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum
NVK: Nederlandse vereniging voor kindergeneeskunde; URL: http://www.nvk.pedianet.nl/index.htm
NVKC: Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde; URL: http://www.nvkc.nl/
NVM: Nederlandse Vereniging van Mondhygiënisten; URL: http://www.mondhygienisten.nl
NVMM: NVMM; Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie. url: http://www.nvmm.nl/
NVOG: Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie; URL: http://www.nvog.nl/
NVPG: Nederlandse Vereniging voor Preventie en GVO; URL: http://nvpg.plant.nl/
nVWA: nVWA; nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit http://www.vwa.nl/
NVZ: Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen; URL: http://www.nvz-ziekenhuizen.nl/
NWO: Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek; Als zelfstandige organisatie financiert zij een belangrijk gedeelte van het fundamenteel en strategisch wetenschappelijk onderzoek in ons land. NWO bestrijkt alle wetenschapsgebieden en speelt een sleutelrol in de ontwikkeling van wetenschap, technologie en cultuur in Nederland. URL: http://www.nwo.nl
NZa: Nederlandse Zorgautoriteit; Samenvoeging van het College tarieven gezondheidszorg (CTG) en het College van toezicht op de zorgverzekeringen (CTZ). Per 1 januari 2006. URL: http://www.nza.nl.
OAE: Oto-Akoestische Emissie; Geluid dat door het oor zelf geproduceerd wordt onder invloed van geluiden die van buiten komen.
OCW: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen; URL: www.rijksoverheid.nl/ministeries/ocw
ODD: Oppositional Defiant Disorder
OECD: Organisation for Economic Co-operation and Development; Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling. URL ledenlijst van de OECD: http://www.oecd.org/document/58/0,3746,en_2649_201185_1889402_1_1_1_1,00.html
OGTT: Orale glucosetolerantietest; Test waarmee artsen bepalen of iemand problemen heeft met de glucosehuishouding en dus (bijna) diabetes heeft. Na het drinken van suikerwater wordt gemeten hoe snel dat door het lichaam wordt verwerkt.
ogz: Openbare gezondheidszorg
OMC: Open methode van coördinatie
OME: Otitis media met effusie
OPS: Organisch Psycho Syndroom; Syndroom dat diverse gedrags-en persoonlijkheidsveranderingen laat zien die samenhangen met de langdurige blootstelling aan bepaalde chemische stoffen.
Opt-out: Afname van een standaard HIV-test; Opt-out betekent dat een hiv test 'standaard' wordt afgenomen. De patiënt wordt van tevoren expliciet (mondeling) geïnformeerd dat een hiv-test wordt uitgevoerd en dient hiertegen actief bezwaar te maken als hij dat niet wenst.
OR: Odds ratio; De verhouding (quotiënt) tussen twee odds.
OSA: Organisatie van Strategisch Arbeidsmarktonderzoek
Overgewicht: Body Mass Index (BMI) >= 25 kg/m2
PAK: Polycyclische aromatische koolwaterstoffen
PAN: Stichting Perinatale Audit Nederland; Stichting Perinatale Audit Nederland http://www.perinataleaudit.nl/.
PAR: Populatie attributief risico; Maat voor de hoeveelheid gezondheidsverlies in een populatie die is toe te schrijven aan een risicofactor: het percentage van het gezondheidsprobleem in de totale populatie dat kan worden voorkomen door volledige uitschakeling van de risicofactor. Het is hiermee een schatting van de theoretisch te behalen gezondheidswinst in een populatie.
PBL: Planbureau voor de Leefomgeving; URL: http://www.pbl.nl
PCI: Percutane coronaire interventie; Ook wel dotteren of ballondilatatie genoemd. Techniek waarbij een opblaasbare ballon op (bijna) dichtgeslibde plaatsen in de hartslagaders (kransslagaders) het bloedvat wat kan oprekken. Het doel van deze techniek is de doorbloeding van de hartspier weer beter op gang te brengen.
pcr: Polymerase chain reaction; Een techniek die het mogelijk maakt om uit zeer kleine hoeveelheden DNA (enkele moleculen) specifiek een of meer gedeeltes te vermenigvuldigen (amplificeren) tot er genoeg van is om het te analyseren.
PDD-NOS: Pervasive Developmental Disorderd, Not Otherwise Specified; Pervasieve ontwikkelingsstoornis
PET: Positron emission tomography
pgb: Persoonsgebonden budget
PID: Pelvic inflammatory disease; Infecties in het kleine bekken van vrouwen. De infecties zijn het gevolg van opstijgende gonorroe en infectie met Chlamydia trachomatis. Het is een verzamelnaam voor infecties van het baarmoederslijmvlies (endometritis), de eileiders (salpingitis) en de buikholte (pelveoperitonitis), en abcessen in de eierstokken of eileider.
PKU: Phenylketonurie
PM10: Stofdeeltjes met een diameter kleiner dan 10 µm (fijnstof).
PM2,5: Stofdeeltjes met een diameter kleiner dan 2,5 µm (fijnere fractie van fijn stof).
PNSP: Penicillin non-susceptible Streptococcus pneumoniae
POH: Praktijkondersteuner Huisartsen
POLS: Permanent Onderzoek Leefsituatie (CBS)
POLS: Permanent Onderzoek Leefsituatie (Statistics Netherlands Permanent Survey of Living Conditions)
PON: Partnerschap Overgewicht Nederland; http://www.partnerschapovergewicht.nl/nl/
Potentiële beroepsbevolking: Potentiële beroepsbevolking; Het deel van de bevolking dat gelet op zijn leeftijd in aanmerking komt voor deelname aan het arbeidsproces. Meestal hiertoe de bevolking van 15 tot 65 jaar gerekend.
PREZIES: PREventie van ZIEkenhuisinfecties door Surveillance; PREventie van ZIEkenhuisinfecties door Surveillance
Prismant: Prismant, instituut van en voor de zorg; (Tot januari 2000 SIG en NZi). URL: http://www.prismant.nl
PRN: Stichting Perinatale Registraties Nederland; URL: http://www.perinatreg.nl/
PSA: Prostaat specifiek antigeen
PSE: Present state examination
PTO: Person trade-off
PTSS: Posttraumatische stressstoornis
PTZ: Palliatieve Terminale Zorgvoorzieningen
QALY: Quality-adjusted life-year; Maat voor kwaliteit van een levensjaar (uitgedrukt in tijd); opgebouwd uit de resterende levensduur en de kwaliteit van leven van een persoon na interventie. QALY's worden berekend als een schatting van de gewonnen levensjaren, waarbij elk jaar vermenigvuldigd wordt met een gewicht (ook wel utiliteit genoemd) dat de kwaliteit van leven weergeeft van de persoon in dat jaar.
QLQ-C30: Quality of Life Questionnaire Core 30 Items; Meetinstrument om kwaliteit van leven te beoordelen in clinical trials, ontworpen door The European Organization for Research and Treatment of Cancer (EORTC).
RA: Reumatoïde artritis
RAAK: Reflectie- en Actiegroep Aanpak Kindermishandeling; URL: http://www.jeugdengezin.nl/dossiers/kindermishandeling/raak-aanpak
RAV: Regionale ambulancevoorziening; Samenwerkingsverband tussen ambulancediensten en de Meldkamer Ambulancezorg (MKA).
RCT: Randomized controlled trial
REA: Wet Reïntegratie Arbeidsgehandicapten; Met regels over inspanningssubsidies dan wel boetes bij al dan niet geslaagde werkhervatting.
Relatieve 5-jaarsoverleving: Relatieve 5-jaarsoverleving; De kans dat iemand vijf jaar na diagnose van een bepaalde ziekte niet aan die ziekte overleden is. Deze kans wordt geschat door deling van de geobserveerde overleving (onafhankelijk van doodsoorzaak) van de patiëntengroep gedeeld door de verwachte overleving van een groep met een zelfde leeftijds- en geslachtsopbouw uit de algemene populatie (op basis van sterftetafels van de algemene bevolking).
Relatieve vijfjaarsoverleving: Relatieve 5-jaarsoverlevingskans
Revi: Regeling externe veiligheid inrichtingen
RF-velden: Radiofrequente velden; Kan afkomstig zijn van bijvoorbeeld radio- en tv-zenders, gsm-antennes en mobiele telefoons.
RI&E: Risico-inventaristie en evaluatie
RIAGG: Regionale Instelling voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg
RIBW: Regionale Instelling voor Beschermd Wonen; Voorziening voor de huisvesting en ondersteuning aan psychosociaal kwetsbare personen (zoals ex-delinquenten, thuislozen en ex-verslaafden) met veelal een langdurige psychiatrische voorgeschiedenis. De beschermende woonvorm richt zich naast begeleiding ook op de verschillende levensgebieden, zoals algemene redzaamheid, wonen, sociale contacten en dagbesteding en/of werk en streeft naar resocialisatie.
RII: Relative index of inequality; De RII is een maat voor de relatie tussen sociaaleconomische positie en gezondheid en geeft de grootte van sociaaleconomische gezondheidsverschillen weer. De index geeft het verschil aan in niveau tussen de laagste en hoogste ses-klasse, waarbij rekening gehouden wordt met de tussenliggende klassen.
RIO: Regionaal indicatie-orgaan; Verzorgt de indicatiestelling voor AWBZ-gefinancierde verpleging en (huishoudelijke, persoonlijke en gespecialiseerde) verzorging. De organisatie van de RIO's valt onder de verantwoordelijkheid van gemeenten.
RIVM: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu; Bilthoven. Email: info@rivm.nl, URL: http://www.rivm.nl
RNA: Ribo nucleic acid; Ribonucleïnezuur.
RNH: Registratienet Huisartsenpraktijken; Registratienet Huisartsenpraktijken.
ROA: Radiological osteoarthritis
Rob: Rob; Raad voor het openbaar bestuur http://www.rob-rfv.nl/default.aspx?inc=home&skin=Rob
ROC: Regionaal opleidingencentrum
ROS: Regionale Ondersteuningsstructuur
RPR: Rapid Plasma Reagin; Rapid Plasma Reagin.
RR: Relatief risico; De verhouding (quotiënt) van het risico op een aandoening bij aanwezigheid van een risicofactor ten opzichte van personen zonder deze factor.
RSI: Repetitive strain injury; Dit wordt ook wel KANS (klachten aan arm, nek en schouder) genoemd.
RSV: Respiratoir syncytieel virus
RUG: Rijksuniversiteit Groningen; URL: http://www.rug.nl
RVA: Regeling Verstrekkingen Asielzoekers
RVP: Rijksvaccinatieprogramma
RVZ: Raad voor de volksgezondheid & zorg; Tot januari 1996 Voorlopige Raad voor de Volksgezondheid en Zorggerelateerde Dienstverlening. URL: http://www.rvz.net
SARS: Severe Acute Respiratory Syndrome; Ernstige acute luchtwegziekte.
SCAN: Schedules for clinical assessment in neuropsychiatry
SCLC: Small cell lung carcinoma; Kleincellig longcarcinoom.
SCORE: Systematic Coronary Risk Evaluation
SCP: Sociaal en Cultureel Planbureau; URL: http://www.scp.nl
SCV: Stichting Consument en Veiligheid; http://www.veiligheid.nl
SD: Standaarddeviatie
SDQ: Strengths and Difficulties Questionnaire; Het betreft hier emotionele problemen, gedragsproblemen, hyperactiviteit/aandachtstekort, ADHD, problemen met leeftijdsgenoten en pro-sociaal gedrag.
segv: Sociaaleconomische gezondheidsverschillen; Verschillen in gezondheidstoestand tussen sociaaldemografische bevolkingsgroepen. De grootte van sociaaldemografische gezondheidsverschillen wordt uitgedrukt als een combinatie van omvang van de bevolkingsgroepen en het relatieve verschil in gezondheidsscores tussen de groepen.
SEH: Spoedeisende hulp
SES: Sociaaleconomische status; Positie die iemand inneemt in de sociale hiërarchie, gemeten aan de hand van opleiding, inkomen of beroepsstatus.
SF-12: Medical Outcomes Study 12-Item Short Form Health Survey; Variant van de SF-36 (zie aldaar), een vragenlijst voor het meten van kwaliteit van leven. De SF-12 bestaat uit 12 vragen waarmee twee totaalscores berekend kunnen worden: één voor de lichamelijke kwaliteit van leven (physcial component score) en één voor de psychische kwaliteit van leven (mental component score).
SF-20: Medical Outcomes Study 20-Item Short Form Health Survey; Variant van de SF-36 en SF24 (zie aldaar), een vragenlijst voor het meten van kwaliteit van leven. De SF-20 bestaat uit 6 dimensies: fysiek functioneren, rolbeperkingen, pijn, algemene gezondheidsbeleving, sociaal functioneren, en geestelijke gezondheid.
SF-24: Medical Outcomes Study 24-Item Short Form Health Survey; Variant van de SF 20 en SF-36 (zie aldaar), een vragenlijst voor het meten van kwaliteit van leven. De SF-24 bestaat uit 7 dimensies: fysiek functioneren, rolbeperkingen, pijn, algemene gezondheidsbeleving, vitaliteit, sociaal functioneren, en geestelijke gezondheid.
SF-36: Medical Outcomes Study 36-Item Short Form Health Survey; Vragenlijst voor het meten van kwaliteit van leven. Het instrument bestaat uit 8 dimensies: fysiek functioneren, rolbeperkingen door fysieke gezondheidsproblemen, pijn, algemene gezondheidsbeleving, vitaliteit, sociaal functioneren, rolbeperkingen door emotionele problemen, en geestelijke gezondheid. Deze 8 dimensies kunnen bovendien gesommeerd worden in een lichamelijke en een psychische hoofddimensie
SFK: Stichting Farmaceutische Kentallen
SHM: Stichting HIV Monitoring; URL: http://www.hiv-monitoring.nl/
SIP: Sickness Impact Profile
SLE: Systemische Lupus Erythematosus; Een auto-immuunziekte waarbij het lichaam antistoffen tegen bloedvaten en het eigen bindweefsel maakt. Dit leidt tot ontsteking van het bindweefsel, die schade aan de huid, gewrichten en inwendige organen veroorzaakt.
sma: Sociaal-medische advisering
SNIV: Surveillance Netwerk Infectieziekten Verpleeghuizen; Surveillance Netwerk Infectieziekten Verpleeghuizen
SNP: Single nucleotide polymorphism
SNPG: Stichting Nationaal Programma Grieppreventie
soa: Seksueel overdraagbare aandoeningen
Sociale eenzaamheid: Sociale eenzaamheid; Van sociale eenzaamheid is sprake als iemand betekenisvolle relaties met een bredere groep mensen zoals kennissen, collega’s, buurtgenoten of mensen met dezelfde belangstelling mist; een intieme partnerrelatie kan sociale eenzaamheid niet opheffen.
SPECT: Single-photon emission computed tomography; Techniek om het functioneren van organen in beeld te brengen.
Sporten: Minimaal 1 keer per week sporten
SPV: Sociaal-psychiatrisch verpleegkundige
SQUASH: Short QUestionnaire to ASsess Health enhancing physical activity
SSM: Superficial spreading melanoom
STEC: Shigatoxine producerende E. coli
STIVORO: Stichting Volksgezondheid en Roken
StOEH: Stichting voor de Opsporing van Erfelijke Hypercholesterolemie; URL: http://www.stoeh.nl/
StOET: Stichting voor de Opsporing van Erfelijke Tumoren; URL: http://www.stoet.nl/
SWAB: Stichting Werkgroep Antibioticabeleid; URL: http://www.swab.nl
SWOV: Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid; URL: http://www.swov.nl/
SZW: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid; URL: www.rijksoverheid.nl/ministeries/szw
TAS: TNO Arbeidssituatie Survey
TBA: Wet terugdringing beroep op de arbeidsongeschiktheidsregelingen
tbs: Terbeschikkingstelling (van de regering); Vorm van dwangverpleging na strafrechtelijke veroordeling (in geval van 'gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van de geestvermogens'). Voorheen tbr.
Thema-insituten: Thema-insituten; Thema-instituten of gezondheidsbevorderende instellingen (GBI's) zijn landelijke expertisecentra op het terrein van de thema's roken, sport en bewegen, ongevallen en veiligheid, voeding en overgewicht, alcohol- en druggebruik, depressie/psychische problematiek, interculturalisatie en etnische minderheden, hiv/aids en andere soa, seksuele gezondheid, en seksuele geaardheid. De negen thema-instituten zijn: SOA Aids NL; Stichting Consument en Veiligheid; STIVORO; Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB); Trimbos-instituut; Rutgers Nisso Groep; Voedingscentrum; Schorer; en Pharos.
TIA: Transient Ischemic Attack; Transiënte Ischemische Aanval. Een tijdelijke vermindering van de doorbloeding van een meestal klein gebied in de hersenen. De klinische verschijnselen zijn binnen 24 uur volledig verdwenen.
TNF: Tumor necrose factor
TNM: Tumor, Node, Metastase; Anatomische classificatie van tumoren, gebaseerd op de grootte van de primaire tumor, de aanwezigheid van aangedane lymfknopen en de aanwezigheid van eventuele metastasen. De classificatie is ontwikkeld door de International Union Against Cancer (UICC).
TNO: Nederlandse organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek; URL: http://www.tno.nl
TNO-PG: TNO Preventie en Gezondheid; URL: http://www.health.tno.nl/homepage_pg.html
TPPA: Treponema Pallidum Particle Agglutination Assay; Treponema Pallidum Particle Agglutination Assay.
Trichuriasis: Trichuriasis; Een zweepworminfectie veroorzaakt door de darmparasiet Trichuris trichiura
Trimbos: Trimbos-instituut, Netherlands Institute of Mental Health and Addiction; URL: http://www.trimbos.nl
Tularemie: Tularemie; Een bacteriële infectieziekte die kan worden overgedragen van dieren op mensen. Het wordt veroorzaakt door de bacterie Francisella tularensis
TZ: Wet Terugdringing Ziekteverzuim
UM: Universiteit van Maastricht; URL: http://www.unimaas.nl
UMCG: Universitair Medisch Centrum Groningen; URL: http://www.umcg.nl/
UMCN: Universitair Academisch Ziekenhuis Nijmegen; St Radboud. Oude naam: Academisch Ziekenhuis Nijmegen. URL: http://www.umcn.nl
UU: Universiteit Utrecht; URL: http://www.ruu.nl
UV: Ultraviolet
UvA: Universiteit van Amsterdam; URL: http://www.uva.nl
UWV: Uitvoeringsorgaan Werknemers Verzekeringen; URL: http://www.lisv.nl
V&W: Ministerie van Verkeer en Waterstaat; URL: www.rijksoverheid.nl/ministeries/venw
VAS: Visual analogue scale
VDRL: Veneral Diseases Research Laboratory; Veneral Diseases Research Laboratory.
Vector: Vector; Drager van besmetting. Veroorzaakt zelf geen ziekte, maar zorgt dat ziekteverwekkende organismen worden overgedragen.
Vetc: Voorlichting in eigen taal en cultuur
VG: Verstandelijk gehandicapte; Binnen Gehandicaptenzorg wordt een onderscheid gemaakt tussen mensen met verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke beperkingen.
VIKC: Vereniging van integrale kankercentra; URL: http://www.ikc.nl
VKGN: Vereniging Klinische Genetica Nederland; URL: http://www.vkgn.org/
VKS: Patiëntenvereniging voor volwassenen en kinderen met een stofwisselingsziekte; URL: http://www.stofwisselingsziekten.nl/
VL: Verloren levensjaren; Aantal jaren dat personen die zijn overleden ten gevolge van een aandoening nog geleefd zouden hebben bij afwezigheid van de aandoening ten opzichte van een gekozen bovengrens (bijvoorbeeld de resterende levensverwachting).
Vluchteling: Vluchteling; De term wordt in Nederland vooral gebruikt voor mensen die (na verblijf in een asielzoekerscentrum) een verblijfstatus hebben gekregen. Ook valt er een kleine groep mensen onder die door de Nederlandse regering is uitgenodigd als vluchteling (de zogenoemde ‘uitgenodigde vluchteling’).
vmbo: Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs
VMS: Veiligheidsmanagementsysteem; Veiligheidsmanagementsysteem van ziekenhuizen. Dit systeem signaleert onder meer risico's voor infectiepreventie door meting van tien indicatoren op het gebied van patiëntveiligheid.
VNG: Vereniging van Nederlandse Gemeenten; URL: http://www.vng.nl
VO: Voortgezet onderwijs
Voedingscentrum: Stichting voedingscentrum Nederland; URL: http://www.voedingscentrum.nl
voormalige Sovjet-Unie: Landen behorend tot de voormalige Sovjet-Unie:; Armenië, Azerbeidzjan, Estland, Georgië, Kazachstan, Kirgizië, Letland, Litouwen, Moldavië, Oekraïne, Oezbekistan, Rusland, Rusland (oud), Sovjet-Unie, Tadjikistan en Turkmenistan
VROM: Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer; URL: www.rijksoverheid.nl/ministeries/vrom
VSKG: Vereniging Stichtingen Klinische Genetica
VSOP: Vereniging Samenwerkende Ouder- en Patiëntenorganisaties op het gebied van erfelijke en aangeboren afwijkingen; URL: http://www.vsop.nl/
VTV: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, RIVM, Bilthoven; Email: vtv@rivm.nl
VU: Vrije Universiteit Amsterdam; URL: http://www.vu.nl
VUmc: VU Medisch Centrum Amsterdam; URL: http://www.vumc.nl/
VVAH: Vereniging verloskundig actieve huisartsen; URL: http://vvah.artsennet.nl/
VVN: Veilig Verkeer Nederland; Voortgekomen uit Veilig Verkeer Nederland (VVN), de Voetgangersvereniging en Stichting Kinderen Voorrang. Per 1 september 2006 is de organisatienaam veranderd van '3VO' (Verenigde VerkeersVeiligheidsorganisatie) in 'VVN' (Veilig Verkeer Nederland). URL: http://www.veiligverkeernederland.nl
VWA: Voedsel en waren autoriteit; Onderzoekt en bewaakt de veiligheid van voedsel en consumentenproducten. URL: http://www.vwa.nl
vwo: Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs
VWS: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; URL: www.rijksoverheid.nl/ministeries/vws
VWS: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Ministry of Public health, Welfare and Sport); URL: www.rijksoverheid.nl/ministeries/vws
Wajong: Wet Arbeidsongeschiktheidsvoorziening Jonggehandicapten
WAO: Wet arbeidsongeschiktheid; Tot 1 januari 2006; opgevolgd door WIA.
WAZ: Wet Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen
WAZO: Wet Arbeid en Zorg
WBO: Wet bevolkingsonderzoek
WCPV: Wet collectieve preventie volksgezondheid; Met ingang van 1 december 2008 is de WCPV met enkele aanpassingen overgegaan in de Wet publieke gezondheid (PG)
WCRF: World Cancer Research Fund; URL: http://www.wcrf.org
WES: Whole exome sequencing; Hierbij wordt de complete DNA volgorde van het voor eiwitten coderend deel van het genoom (ongeveer 1%) van een organisme in één keer in kaart gebracht.
WGA: Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten
WGBO: Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst
WGS: Whole genome sequencing; Hierbij wordt de complete DNA volgorde van het genoom van een organisme in één keer in kaart gebracht.
WHO: World Health Organization; Wereldgezondheidsorganisatie. URL: http://www.who.int
WHO: World Health Organization; URL: http://www.who.int
WHO-Europa: Regionaal Bureau voor Europa van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO); URL: http://www.euro.who.int/
WIA: Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen; Vanaf 1 januari 2006; opvolger van WAO.
WIP: Werkgroep infectie preventie; URL: http://www.wip.nl
Wm: Wet milieubeheer
Wmo: Wet maatschappelijke ondersteuning
WOD: Wet op de orgaandonatie
WONCA: World Organization of National Colleges, Academic Associations of General Practioners/Family Physicians; Korte naam: World Organization of Family Doctors (wereldorganisatie van huisartsen). URL: http://www.globalfamilydoctor.com/
WoON: Woon Onderzoek Nederland; Het Woon Onderzoek Nederland is een onderzoek van het ministerie van VROM dat de woonwensen en woonomstandigheden in kaart brengt.
Wpg: Wet publieke gezondheid
WRZO: Wet rampen en zware ongevallen
Wulbz: Wet uitbreiding loondoorbetalingsplicht bij ziekte
WUR: Wageningen Universiteit en Researchcentrum; URL: http://www.wur.nl
WVC: Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur; URL: www.rijksoverheid.nl/ministeries/vws
WVG: Wet voorzieningen gehandicapten
WVGS: Wet vervoer gevaarlijke stoffen
WVP: Wet Verbetering Poortwachter
WWI: Programmaministerie Wonen, Wijken en Integratie
WZV: Wet ziekenhuisvoorzieningen
XTC: Ecstasy; Drug; wordt verkocht in de vorm van pillen en capsules. De werkzame stof die in XTC zit heet MDMA.
YLD: Year(s) lived with disability
YLL: Year(s) of life lost
YSR: Youth Self-Report
ZAT: Zorg- en adviesteam; Een zorg- en adviesteam is een multidisciplinair team, waarin professionals die zorg en ondersteuning bieden aan leerlingen en hun ouders, samenwerken met scholen om problemen van die leerlingen op te lossen. URL: http://www.zat.nl
ZJE: Ziektejaar-Equivalenten; Maat voor het verlies aan kwaliteit van leven: (‘years lived with disability’) het aantal jaren dat doorgebracht wordt met ziekte, gewogen naar de ernst (-gerelateerde kwaliteit van leven) hiervan. Een van de componenten van de DALY (zie aldaar).
ZN: Zorgverzekeraars Nederland; URL: http://www.zn.nl
ZonMw: Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie; URL: http://www.zonmw.nl
Zvw: Zorgverzekeringswet
ZW: Ziektewet
ZZP: Zorgzwaartepakket

Begrippen. In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid, 4 april 2011.

Begrippen

Afkortingen

Service menu